Aquí Roberto Vidal Bolaño, aquí o pobo, aquí un inimigo

Nunca, dun xeito tan radical e contemporáneo, abanearan, como están a abanear por obra e graza de Roberto Vidal Bolaño, os vimbios da celebración do 17 de maio. A oficialidade -Feijóo e a súa desacomplexada cuadrilla de demoledores da nación- asiste incómoda pero xa sen carauta, coa cara descuberta, aos lugares nos que deben escenificar a súa adhesion á lingua e á cultura galega: un teatro, mellor sitio n’acharan! Pero sentar fronte á memoria e á escrita luminosa de Vidal Bolaño e finxir que amas o idioma que el amou é unha impostura imposíbel de manter, nin para o mellor dos actores. Así que nese gap, nesa fenda de significado, máis aberta hoxe ca nunca, instáurase, ipso facto, unha dialéctica moi explícita. Onde está Vidal Bolaño está o pobo galego e, polo mesmo, todos os pobos do mundo. Onde está o home do chapeu anda a dignidade dun proxecto cultural colectivo hoxe ameazado. Atrás do nariz de pallaso está a rúa, a xente, o teatro, a literatura e un país, ou o que resta del. Quen non está aí está no outro lado, coma inimigo de todo iso.  É redutor, xa sei, pero é real.

Juárez, o negacionista (ou os escraches á dignidade)

Postos a deitar argumentos inconsistentes vou con un. Núñez Feijóo é igual ca Isabel Pantoja porque os dous usan lentes de sol Ray-Ban. Máis cousas en común: moitos espectadores do Luar son seareiros das súas actuacións, os dous teñen amizades perigosas, nin un nin outra teñen pelo no peito, e os dous din en México cousas que non se atreven a dicir en España. Hai outra evidencia que os vencella de maneira ineluctábel, a letra de Marinero de luces

“Marinero de luces, con alma de fuego y espalda morena/
Se quedó tu velero perdido en los mares/
Varado en la arena…”

Semella, nunha análise semiótica,  feita sen moitos reparos, que hai neste retrouso claras alusións ás travesías mareiras de Feijóo e Marcial Dorado, ou mesmo unha referencia encriptada a actividades ilícitas coma o contrabando. Todo isto, pola vía da lóxica surreal aplicada polo Partido Popular, deviría en dous asertos principais: 1) Feijóo merece cadea por blanqueo de cartos e 2) Pantoja é presidenta da Xunta -por moito que os do NON (aka. Bloque) queiran estragar o góstele das súas senlleirísimas galas na Televisión de Galicia-.

O que sei de Carlos

Coñezo a Carlos Calvo dese xeito osmótico no que se coñece á xente en Santiago. Sabemos quen somos aínda que non medien as presentacións. Temos amigos comúns, coincidimos nos mesmos lugares e, en moitos casos, habitamos o mesmo país, porque xeografía hai unha pero países hai moitos. De Carlos Calvo sei ademáis que é xornalista, coma min, e lembro a súa sinatura no Novas da Galiza, xornal mensual ao que, hai ben de anos, estou suscrito e do que el integrou o Consello de Redacción. Sei tamén que Carlos está  preso agora en Madrid, dispersado nun rexime especial, sen garantías, sometido a incomunicación e afastado da súa familia e de quen o quere. Seis meses xa de prisión preventiva, suxeito á arbitrariedade dunha kafkiana Lei Antiterrorista. Recaen sobre el nebulosas acusacións de “pertenza a organización terrorista”, un virtual e suposto colectivo que, até onde eu sei, non foi aínda recoñecido por sentenza ningunha de ningún tribunal, fóra da sentenza que ditan os medios de comunicación, correa de transmisión da estratexia do Estado contra o independentismo. Ese fallo condeatorio, que raramente respecta a presunción de inocencia, é todo o que sei sobre a implicación de Carlos Calvo nunha inopinada e suposta trama terrorista en Galicia.

A aterraxe forzosa de Pedro Almodóvar

INANE, adx. Que carece de valor, interese, transcendencia ou importancia.

cf. banal, insubstancial, inútil, trivial, van, vacuo.

Inane é un cualificativo un pouco pedante e feo, pero confeso que se me  instalou na cabeza durante toda a metraxe de Los amantes pasajeros, a nova película de Pedro Almodóvar. Evitei ler as críticas da estrea, maiormente a do irritante señor Boyero. En Prisa han de estar contentes coa creación deste acontecemento informativo anual, tan ben simulado, e que tantos impactos lle procura na páxina web de El País: crítico de cine, acedo e despiadado, destroza sen dolor e con irrespectuosa mala baba o novo filme do gran director español. O resultado: o efecto rebote e a mellor estrea en taquilla de toda a filmografía do director manchego. En realidade Almodóvar debería contar, na súa próxima longametraxe, a número 20, a historia dun crítico de cine fracasado, que tenta botar abaixo, sen compaixón, a obra mestra dun realizador consagrado. Pecharíase o círculo, e a exigua industria española do cine aplaudiría coas orellas. E Televisión Española tamén. Pero imos a Los amantes pasajeros  e  a súa aterraxe forzosa.

Aurelia contra os térmites (Eloxio do corpo a corpo)

Si yo pudiera, mocito,/ese trato se cerraba./Pero yo ya no soy yo./Ni mi casa es ya mi casa (García Lorca)

Ás veces paréceme que o tempo de hoxe -inzado de desconcerto e poucas seguranzas- quixera desmentir o paradigma do presente, que é a virtualidade. A crise, ao meu ver, xa a puxo en cuestión. Hai xente real que entra e sae de sitios reais. Todo o tempo. 2013 é a negación daquela existencia refractaria e absurda que alguén deu en chamar Second Life, segunda vida, e que foi unha fracasada reedición tecnolóxica do paraíso prometido polas relixións e os seus opiáceos valedores. Hoxe estamos na Primeira Vida, a única en realidade. As cousas pasan. E confeso que acho algo de conforto niso. A xente entra nos parlamentos e ergue a súa voz, irrompe nas asembleas nacionais, nos plenos municipais… As afectadas polas preferentes e a estulticia dos bancos fanse visíbeis na rúa. Os políticos saen tamén a rúa para dignificaren a súa ocupación. Hai desafiuzados que son fisicamente expulsados das súas casas, e hai xente que interpón o seu corpo físico, real (acontece estes días na Coruña, para impedir o desafiuzamento da cidadá Aurelia Rey) para paralizar esa inxustiza. Hai manifestacións diarias, ocúpanse espazos (o sector da escena galega toma hoxe por segunda xornada consecutiva a Cidade da Cultura) e a xente vaise, marcha traballar fóra. A menos fluxo de capitais, máis fluxo de persoas. E o corpo, como nos aprendeu Barbara Kruger, é o noso campo de batalla.

O meu co galego é amor

O dato é insubstancial pero vén ao caso para o que quero contar. Eu empecei a falar galego, a lingua que era a miña sen eu o saber, a tarde antes de cumprir os dezaseis anos. Lembro que Estados Unidos invadira Panamá ese mesmo día e que asociei aquela acción bélica, cruenta e colonialista, cunha outra batalla, persoal, que para min principiaba nese momento nas aulas do Instituto Santa Irene de Vigo. Falar galego, naquel contexto urbano e incribelmente alérxico ao idioma deste país, non era proba ningunha de valentía, nin sequera de compromiso político, senón máis ben de excentricidade incomprensíbel. Por sorte a verba friqui non adquirira a súa dimensión actual así que fiquei sen o apelativo que buliría na cabeza da maioría das miñas compañeiras e compañeiros ao testemuñaren a miña súpeta mutación lingüística. “Pero, ¿éste friqui, hablando gallego…?”.

Falar galego, para min, foi como ir á guerra, falo en serio. Pero unha guerra das de antano, unha contenda medieval. O idioma era a a miña armadura. Protexíame tanto como me abafaba, dábame fachenda e seguridade. Pero á vez afogábame co seu peso desconsiderado. Para un rapaz de quince anos era moi difícil respirar con ese elmo perpetuamente sobre a cabeza. E foi daquela que din en pensar que ese sacrificio non era máis ca unha proba de amor. Amor doente e torturado, pode ser -froito da inoculación na miña alma dos principios católicos da escola primaria- pero amor ao fin e ao cabo. Mellorar a calidade dese romance, alimentalo, facelo medrar, compartilo de xeito construtivo, contalo a quen o quixo escoitar, foi, desde entón, un motor de min mesmo. Se se me disimula a rima interior: “O amor é o motor”. E aínda o é.

2013: adeus ao desasosego, ola á guerra nos corazóns!

Por varias razóns en 2012 todo se volveu máis difícil. É a miña impresión e sospeito que a de todas e todos nós. Utilizamos, agora máis que nunca, esa expresión tan perversa de “gañar a vida”, coma se só o traballo lle dese valía e lle outorgase relevo e riqueza a aquilo que xa temos de serie, de xeito inevitable, fatal, pola nosa condición humana, que é a existencia. A vida non a gañamos grazas ao traballo, porque a vida témola gañada desde o primeiro momento, é nosa. E esa certeza de que a vida é nosa, que nos pertence, é unha das certezas que en 2012 abanearon mercé ao vento dos EREs, da precariedade e dos recortes.

Fofito’s paradise (A Transición española como Estertor Infinito)

Sentinlle dicir este día á escritora Fina Casalderrey que de cando era nena lembrábao todo, acontecera ou non. Citaba a Mark Twain, advertiuno ela mesma, o pai dese monumental personaxe que é Tom Sawyer. E fíxome acreditar, por un momento, na lúcida retro-omnisciencia que distingue os nenos que fomos dos adultos que levamos camiño de non ser. Adultos infantilizados, precarizados e medoñentos, que regresan sen un carto no peto á casa de papá e mamá, vulnerábeis a todos os pesadelos e sedentos de relatos e de ficcións que lle outorguen forma, algunha forma, ao devir caótico dos seus días. Para os que nacemos nesa  fronteira difusa entre o tardofranquismo e Naranjito, os que protagonizamos hoxe películas xeracionais e novelas posmodernas de asunto amoroso (o amor sempre é O Asunto), ese pesadelo que nos abate, o magma que petrifica o noso horizonte, non é outro que o chamado Espírito da Transición, periodo histórico xa mítico -pola súa inefábel pervivenza a través das décadas-, ao que hoxe quixen alcumar O Estertor Infinito.

Culturgal: obradoiro de autoestima para galegas/os

Ten que acontecer algo coma o Culturgal, esta fin de semana pasada en Pontevedra, para tirar a un do letargo e devolverlle unhas cantas razóns para poñer por escrito, neste blog, ideas que non teñan que ver co pesimismo, o desasosego, o túnel político polo que camiñamos, o latrocinio ou a precariedade laboral. Alguén virá axiña dar as cifras concretas desta edición, pero quen por alí pasou -foron milleiros e milleiros- puido observar xa os efectos non materiais desta feira única na paisaxe galega. Esta edición do Culturgal foi, cónstame, a máis voluntariosa, a que conseguiu máis con menos e a que reeditou, en versión prêt-à-porter, o milagre deste tempo noso: a multiplicación do pan e dos peixes. É mágoa que quen deseña as políticas culturais deste país non saiba tomar nota do moito que se pode lograr con enxeño, entrega e amor polo que se fai.

A homofobia sen coartadas e os muchos-amigos-gays

En verdade sentirse excluído/a da Constitución Española é xa mesmo unha obriga se:

1) es galego/a con conciencia de nación

2) queres falar a túa lingua no teu país, sen o sometemento por decreto á lingua común española

3) cres no dereito dos pobos a decidir sobre o seu destino

4) non acreditas na monarquía como forma viábel para a organización do Estado, moito menos como legado e imposición do franquismo

5) consideras que as normas están para seren mudadas e que un texto, que, en 1978, só votou afirmativamente o 27,7% do censo galego non pode ter carácter sacrosanto nin infalíbel

Mesmo así, o amparo outorgado polo Tribunal Constitucional ao matrimonio entre persoas do mesmo sexo -unha realidade xa recoñecida pola mudanza do Código Civil en 2005 impulsada por Zapatero- é un fito histórico. Porque desposúe ao Partido Popular -impulsor do recurso de inconstitucionalidade contra os casorios de gais e lesbianas, Núñez Feijóo á cabeza desa vergoñenta estratexia- da única coartada que enmascaraba a súa homofobia. Durante sete anos puideron apelar á incerteza legal, ao impropio da denominación, eludindo, pola vía da Carta Magna, o seu verdadeiro argumento contra a democratización plena do matrimonio… Hoxe o Opus, o Foro da Familia, o Partido Popular e todas as organizacións e franquías da Igrexa Católica ficaron espidos diante dos seus prexuízos e do seu odio.