O país agarda (o que quixera eu do BNG depois de Amio)

Afrontei a asemblea do BNG co sereno escepticismo que procura o non ser militante, nin afiliado nin integrante de corrente ningunha. Un mero votante, deses con moita fe, dos que levan anos acreditando no que aínda non viron. Houbo a lóxica escenificación dun proceso asembleario:  xente que vota, xente que decide e xente compracida polo que se adoita chamar, moi pomposamente, o triunfo da democracia, con todo o que iso ten de inapelábel.

Unha vez en Amio, o  presunto debate de ideas que debía encarar a organización nacionalista (sábado) quedou, ao meu ver, escurecido pola incomparecencia dunha das partes e por un confrontamento ben máis prosaico e mediaticamente rendíbel como é o do reparto de cadeiras (domingo).  Houbo reproches larvados, dagas voadoras, risos conxelados e un mar de fondo que botou á superficie ondulada da fronte nacionalista os argazos da polarización, a división e o malestar interno.

Un día e outro día,/ sen campás, sen protesta (O gran relato arredor de Fraga)

Non quería eu volver ao rego, porque é lamacento e proceloso, pero ocorre que a estampa destoutro día na Praza do Obradoiro non se me afasta da cabeza. Marchará Baltar, regresará Beiras, transmutado na versión galaica de Don Sebastião de Portugal, completarei a colección de coitelos chuleteiros de La Voz de Galicia e a imaxe continuará aí, impertérrita. Feijóo canda os tres expresidentes vivos (é un dicir) da Xunta de Galicia e unha escuadra de enloitadas autoridades, con Rajoy á cabeza, carpindo e moqueando pola morte dun señor autoritario e antidemócrata, que nunca arrenegou do seu pasado como executor e sicario do franquismo. Nunca.

Manuel Fraga: paixón polo poder e amores que matan

Morreu o sátrapa en excedencia, Manuel Fraga (1922-2012). Todo o que se poida dicir sobre o persoeiro fica xa no libro de Gustavo Luca de Tena, Fraga, retrato de un fascista, un excelente traballo xornalístico, convenientemente silenciado, e que o finado non tivo oportunidade de censurar, el que levaba a censura e a imposición ideolóxica no seu ADN despótico.

Nun distraído repaso polos panexíricos e perfís que desde onte á tarde glosan a figura do ex presidente da Xunta conclúo que a capacidade de adaptación, esa evidencia darwiniana, resultar ser o mérito supremo dun político e que a desmemoria que habitamos permite que un ex ministro de Franco, con varios mortos ás súas costas, pase á historia como un “gran servidor público” e un “home de Estado”.

Etiquetas:Galicia, manuel fraga, partido popular

O soño dun pobo, o pobo de Isaac

“Conservador libertario, inconformista e descrido”. Creo que, moi intelixentemente, Isaac Díaz Pardo (1920-2012) cifraba nesas palabras o pouso do seu pensamento e das súas actitudes. Ás veces acho que este pobo, o pobo galego, o pobo de Isaac, só existe na mente de quen o soña cada día. E por iso as perdas coma a súa son tan dolorosas. Porque coa persoa marcha o soño da nación. Isaac morreu esta mañá na Coruña, na cidade na que seu pai, Camilo Díaz Baliño, se afiliou ás Irmandades da Fala en 1918, e por iso a súa morte ten algo regreso, nunca de acabamento, como se a Historia se confabulara para devolvelo ao lugar no que todo comezou.

2012 non che teño medo! (tres palabras e unha canción)

Lino esta mañá nun libro do que falarei, aquí mesmo, en 2012. É só unha pregunta, certeira, afiada, pero que me fixo matinar nela o día enteiro: “Por que a perda é a medida do amor?”. Iso é o que me pregunto eu… Tamén dei en pensar na felicidade e no paso do tempo, o que Zuckerberg quere agora, moi pretenciosamente, que chamemos timeline. Ese homiño roxo procura, na súa ambición sen límite, cifrar a vida, a biografía das persoas, nun pantallazo de Facebook. Pero iso non vai ser, amigo Mark. A medida da vida só a dá a morte, como a medida do amor é a perda quen a dá. Non hai outra verdade, alomenos para min non hai outra.

Reparei nas mortes de 2011, nesa procesión de adeuses, dos meus e dos que compartín cos demais. Nos que marcharon e nos que van vir. É o que se adoita nesta data, non si..? Reflexionar sobre o que queremos e o que temos. Sobre a felicidade e ese tipo de asuntos… E que cousa é a felicidade? Moi sinxelo, a felicidade, para min, é a ausencia de medo. Vivir sen medo. Só iso.

O Concello de Santiago (PP) deixa morrer o premio Xohana Torres de Ensaio

Xohana Torres, a dona dos mapas, a autora dese poema/universo que é Eu tamén navegar, académica da RAG, voz senlleira da literatura galega do século XX, forma, con Rosalía de Castro e Concha Castroviejo, o trío de escritoras compostelanas ás que esta cidade debería venerar. Iso é o que me parece a min, polo menos, e o que non pasa. Inexplicabelmente Concha, ao contrario que Rosalía e Xohana, non conta cunha rúa que a recorde en Santiago. A de Xohana Torres é un vieiro pequeno, no Avío, saíndo cara ao Romaño pola estrada de Santa Comba, e que conflúe gozosamente coa rúa Roberto Vidal Bolaño. Quen vivirá lá, nese encontro..!

Xohana Torres acadou ademais outra honra no seu berce. Un premio de investigación, creado polo Concello de Santiago, que leva o seu nome. Hai tres anos ese premio convertiuse en premio de ensaio e agora o Xohana Torres, que se entrega regularmente desde 1993, está a piques de desaparecer. A corporación conservadora, que preside Xerardo Conde Roa, amparándose nun suposto defecto de forma na convocatoria do certame, decidíu suprimir un galardón que, despois de case dúas décadas, se convertera nunha fonte privilexiada de análises socioeconómicas sobre a muller galega e de pescudas sobre a nosa memoria histórica e antropolóxica. O prazo para a presentación de traballos remataba o vindeiro 31 de decembro, pero o Xohana Torres non se vai entregar en 2012, como cada 8 de marzo se viña entregando. Raxoi aforra así 3.000 euros -a dotación do premio- e perde, a cambio, o respeito dunha cidadanía que ve desaparecer, sepultados baixo a cínica coartada da austeridade, todos e cada un dos símbolos do seu progreso cívico e cultural. Adeus, Xohana Torres, luz, xerfa, ría… ola, Bieito XVI, tebra, cegueira e patriarcado.

Mensaxe/conto de Nadal (O rei demócrata que levaba a Franco no corazón)

Este día mirei o rei Xoán Carlos I na xura de cargos do novo goberno de España. A estampa, en paralelo á retransmisión do Sorteo Extraordinario da Lotaría de Nadal, converteu o 22 de decembro de 2011 no Día da Marmota por excelencia. Nenas de San Ildefonso, un crucifixo labrado en ouro, unha Constitución que cada vez menos cidadáns tivemos oportunidade de votar, e unha monarquía impertérrita, periclitada nunha verdade universal non contrastada nin referendada nas urnas: “Los españoles quieren a su Rey”.

O relato oficial sobre a afouteza, valor e integridade do Rei de España é unha das fantasías máis elaboradas e perversas tecidas ao abeiro desoutra gran estafa colectiva que é a propia Transición española. Unha impostura modélica que leva o peiteado opusino e a voz en off de Victoria Prego e que, cada día, revela máis gretas, máis inconsistencias e máis renuncias na súa construción. Anyway, Xoán Carlos I segue aí, e a súa familia tamén. Como segue aí a familia de Francisco Franco, impúdica protagonista de debates televisivos sobre a memoria histórica, apoloxetas do odio e do revisionismo máis insultante. Uns e outros alíanse neste ilustrativo documento que poño aquí e que onte me chegou vía correo electrónico viral. Non é descoñecido e xa foi moderadamente visionado nalgunha televisión. Trátase dunha entrevista de 1970 para unha canle estranxeira na que, o daquela Príncipe, gaba a figura de Francisco Franco. Fala francés e iso contribúe a endozar a mensaxe pero non a muda en absoluto: “Para min (Franco) é un exemplo vivente, día a día, polo seu desempeño patriótico ao servizo de España, e, por isto, eu teño por el un grande afecto e admiración“, di.

Sorte, Cesária! (A voz dun pobo en tres cancións)

Para o compañeiro Carlos Meixide, por esta,

e outras, devocións compartidas

Coas cancións de Cesária Évora acontece o que coa propia vida. Paréceche que comprendes algo, algo do seu idioma, que entendes o que está a dicir, pero depois non é verdade. Ou só en parte. Mesmo para nós, para a xente de Galiza, terra nai dese crioulo _mestura de portugués arcaico e de voces africanas_ que a cantora falaba, as letras de Cesária Évora eran un enigma que se desentrañaba na linguaxe universal da melodía e que adquiría o seu significado exacto nunha voz grave, escurecida polo tabaco, a mala vida e os copazos de grog (o adxectivo grogui, moi utilizado por certo na Ribeira viguesa, provén do inglés groggy, a verba que definía o estado no que ficaban aqueles que abusaban desa beberaxe, o grog, froito dunha prohibición de antano, e típica de mariñeiros e corsarios: azucre, lima e ron rebaixado con auga quente).

Nunha das súas cancións máis populares Cesária dicía: Petit pays, je t’aime beaucoup. Pequeno país, quérote moito, así, en francés. Ela escolleu París para vivir e ver medrar a súa carreira artística, e Franza amouna e lanzouna ao mundo como só esa xente orgullosa sabe facer. Pero por sobre todo, a diva dos pés nus, a que este día nos deixou para sempre, era a encarnación do pobo caboverdián.

5.1: a verdade revolucionaria

Nunca imaxinei que as evidencias puideran, co paso do tempo neste país tan probe e puteado, resultaren mesmo subversivas. Afirmar por exemplo: “A lingua propia de Galicia é o galego”, como afirma o artigo 5.1 do Estatuto de Autonomía de Galicia, norma aprobada por un consenso parlamentario, que incluíu, na altura, o voto favorábel da Alianza  Popular de Manuel Fraga. O 5.1. Non 9 nin 12, nin 20.2. O artigo 5.1.: “A lingua propia de Galicia é o galego”. Poderiámonolo tatuar no brazo ou no peito e non sería máis claro e recto o seu sentido. Pero olla que na súa sinxeleza, eses dous números, cun puntiño polo medio, son mesmo desestabilizadores e superan o espírito da norma que os acolle. Veño de abrir un arquivo de Paint e debuxar senllas cifras de maneira moi rudimentaria, como faría un cativo. Velaquí están

Recomendo facelo. Coller un papel e pintalo, estampar o 5.1 nas camisolas, tuitealo. Porque cando un fai iso, trazar os riscos do 5.1, parécelle que está a pintar o V que os resistentes daquela serie de televisión pintaban nos valados das cidades contra os lagartos invasores.

Eu chorar chorei (Sobre as bágoas de Fornero e o goberno enxoito de Núñez Feijóo)

Houbo un momento, na primeira metade dos anos setenta, no que Italia asistía ao dueto improbábel de dúas voces, aínda hoxe eternas, no máis alto das súas traxectorias: Pier Paolo Pasolini e Mina Mazzini, Mina. Son mitos persoais e por iso os traio agora aquí, porque representan o mellor que un país pode dar. Pasolini afiaba o seu estilo cinematográfico na súa libérrima Triloxía da Vida (a integrada polo Decamerón, Os contos de Canterbury, e As mil e unha noites) e a tigresa de Cremona alcanzaba o clímax do seu poderío vocal nos discos e nos directos da RAI, alá polo ano 1972. Mina e Pasolini son, ao meu ver, o símbolo desa Italia dos valores, do pensamento e da criatividade. Un emblema europeo que foi afundindo até a foxa séptica da era Berlusconi,  epítome da desintegración ética, cultural e social dun continente, sumido agora na máis profunda das súas crises económicas e identitarias.