Galicia, Eau de Cologne (Arredor de Vargas Llosa, a nación e o soño do celta)

16 Nov

Non son experto en teoría política pero creo que podo detectar a víscera ideolóxica dun xuízo, como cando Vargas Llosa di, nunha entrevista con El País, “el nacionalismo es la peor construcción del hombre”. O Premio Nobel ten a capacidade de embalsamar os escritores que o reciben e convertelos nunha sorte de altofalantes sen pudor, que cuspen frases para a posteridade. Pasoulles a case todos, non fago excepcións, Saramago incluído. E os medios de comunicación contribúen a converter esa auctoritas acabada de adquirir nunha fonte privilexiada de titulares. Como aquí. Unhas liñas máis abaixo, o escritor, ao fío da súa nova novela, El sueño del celta, matiza: “En ciertos pueblos aplastados por colonizadores, que aspiran a liberarse del ocupante, el nacionalismo tiene un valor positivo”. Este aserto, claro, non ten a forza categórica do anterior. Nin será aproveitado pola lexión de opinólogos que achan nas verbas dun Nobel a coartada ideal para os seus odios. E porén a afirmación retrata con bastante claridade as aspiracións lexítimas de nacións e culturas dominadas e colonizadas como é a nosa.

Aínda non lin El sueño del celta, non figura entre as miñas prioridades inmediatas a verdade, como si esoutro soño do ascenso céltico á Primeira División. Pero con todo recoñézolle o autor a habilidade para rescatar unha figura tan apaixonante e poliédrica como a de Roger David Casement.

Batín co nacionalista/independentista irlandés Casement nun libro de Planeta, 1981, titulado Homosexuales en la historia, de A. L. Rowse. O volume en cuestión, que apañei naquela biblioteca pública do Romil, en Vigo, na que pasaba horas, era unha grosa e documentada miscelánea de maricas ilustres da arte e da literatura que, no verán dos meus quince anos, lin coa boca aberta e coa sensación de prospectar moi fondo nas capas do meu subsolo. Non había Internet daquela, pero cada nome, cada título, representaba un vínculo, unha ligazón que me levou, coa teimosía e a entrega de quen busca respostas, a paparme os libros de Gide, Pasolini, Proust, Wilde, Mann, Kavafis, Cocteau ou Somerset Maugham. Nese libro-escola ficaba Casement, o diplomático que denunciou as atrocidades do colonialismo no Congo (a editora coruñesa Ediciones del Viento de Eduardo Riestra, por certo, publicou neste 2010 La tragedia del Congo, memorias-informe dese exterminio, con achegas tamén de Mark Twain e Conan Doyle, que se espellaría na obra de Conrad, Corazón da escuridade, traducido para o galego por Manuel Outeiriño).

Esporeado por esas visións da inxustiza en África, algo debeu remover a alma do cónsul, que fixo súa a causa de Irlanda contra a dominación inglesa. Por traidor ao rei e por conspirar contra os opresores do seu país -en plena I Guerra Mundial chegou a negociar co embaixador de Prusia en Nova York o apoio de Berlín á independencia irlandesa- foi encarcerado e executado. Pero a biblia de Rowse, lémbroo agora, detíñase no xuízo paralelo que as autoridades inglesas impulsaran ao divulgaren os seus chamados Diarios negros, nos que relataba con todo detalle e delectación as súas experiencias sexuais con nativos homes, no Congo e en Perú, onde tamén denunciou a lacra da colonización.

Anque os Diarios negros/The Black Diaries, cuxa autenticidade foi confirmada polos expertos tras anos de debates e análises, non foron utilizados como proba de cargo no xuízo que o condenou á forca, o certo é que o proceso a Casement foino tanto pola súa condición de rebelde á Coroa de Inglaterra como pola súa documentada e silandeira insumisión a unha norma heterosexual que as leis victorianas impuñan a golpes e con ameazas de presidio. De feito, os apoios que Casement colleitara, da parte de destacados intelectuais británicos como Chesterton, Conan Doyle, Yeats ou Bernard Shaw, recuaron en canto interesadamente se divulgou o contido dos diarios.

A homosexualidade de Casement desloceu, para moitos católicos irlandeses, a súa condición de heroe da independencia. A tese máis popular aventura que os, na altura, pornográficos escritos do diplomático foran redactados pola intelixencia británica para incriminalo. E Vargas Llosa di: “Lo más probable es que llevase su homosexualidad de una manera muy reprimida, tomando inmensas precauciones. No solamente la moral, la legalidad victoriana era feroz. Uno podía acabar en la cárcel. Quizá su desfogue eran sus diarios”. Poida tamén que eses diarios, cuxa autenticidade ou cando menos fidelidade cuestiona o Nobel, foran ademais o reflexo dunha praxe contraditoria no seu autor e que, no convivio cos indíxenas, Casement reproducira algunhas relacións de dominación que, á vez, criticaba nos seus outros escritos. Vargas Llosa, en calquera caso, atribúelle a ese caderno unha importante dose de fantasía persoal que o propio Casement nunca chegou a confirmar nin a desmentir. Como se a homosexualidade fora un rasgo máis do personaxe, un atractivo e literario extra, e non o que seguramente acabou por conducilo ao patíbulo de xeito definitivo.

Nin o Congo nin a Amazonía de principios do século XX son a Galicia de hoxe, nin Galicia é Euscadi, nin Euscadi ou Cataluña son o Sáhara. Pero a colonización sexual, como a política e a económica, son un feito que, por desgraza, aínda estraga o noso presente. Habita na tétrica moral e na acción represora do Partido Popular e da Conferencia Episcopal Española; está nos pactos por unha España unida, asinados esta fin de semana polos líderes autonomistas do PP (Feijóo incluído), co absurdo nome de Compromiso de Barcelona; está no expolio económico e na persecución á lingua galega; e está na negación do nacionalismo como fonte de progreso e na satanización do independentismo.

Haberá quen non goste do termo colonia, como non gostaba Carlos Casares naquel seu aveso e cabroncete artigo de 1988, publicado en El País, o da colonia e o champú, que roturaba xa as leiras da nosa confederación para a inminente sementeira de Manuel Fraga. Alguén crerá que o termo colonia é extemporáneo e que nos remite a 1973 e a un libro, O atraso económico de Galiza, de Beiras, que o postcapitalismo, ou capitalismo máxico, ou biocapitalismo, ou como demo se lle chame agora, aínda non foi quen de desmentir. Pero iso é o que somos, unha colonia, cun envase máis atractivo do que hai corenta anos, pero no mesmo andel do supermercado no que ninguén repara. Unha colonia pobre, rebaixada con auga, unha Eau de Cologne, tan feble e insuficiente que nada pode facer xa para ocultar a peste fedorenta que nos arrodea. Co permiso de Vargas Llosa e de todos os cruzados antinacionalistas.

2 Respostas to “Galicia, Eau de Cologne (Arredor de Vargas Llosa, a nación e o soño do celta)”

  1. Miguel Tesouro Novembro 17, 2010 ás 7:24 AM #

    O ascenso a primeira foi o que entendeu outro día meu fillo de 11 anos ao ver o libro de “El sueño del celta” nunha librería viguesa. “Papá, temos que compralo”. Sexa como sexa non gusto da figura de Vargas Llosa, coincido con Fran en que estes escritores, unha vez lles é concedido o nobel, dedícanse a cuspir frases para posteridade, sen pudor, e sentando cátedra como se fosen entidades divinas. Estes días, por exemplo, loaba a figura de Aznar e o seu apoio á Guerra de Iraque, que segundo el foi xusta e necesaria.

  2. XABIER RON Novembro 17, 2010 ás 7:41 PM #

    Moi bo artigo Fran. Ás veces ocorre que esquecemos que detrás das ideas están persoas que se aproveitan destas. Por iso, aquelas permanecen (sobre todo as que conlevan a idea de liberdade, de xustiza social e fraternidade/solidariedade) e os últimos morremos. E moitos despois de ter traizoado de forma ruín ás ideas…apertas mil

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: