O outono grego dos medios de comunicación (ou as cuitas dun xornalista galego)

22 Sep

Este día, á noite, xa na casa, batín na televisión cun episodio repetido de Españoles en el mundo (Turquía). Un dos entrevistados resultou ser un xornalista coruñés que traballa en Istambul, Andrés Mourenza, o mesmo que en decembro de 2008, lembrei, publicara nos primeiros números do extinto Xornal de Galicia unhas extensas crónicas sobre o conflito civil en Grecia, desatado pola morte, a mans da policía, dun rapaz de quince anos, Alexandros Grigorópulos, nun bairro da capital de tradición anarquista e antisistema. O que veu depois daquel asasinato foi unha vaga de revoltas urbanas, folgas universitarias, caos e insurreción. Na cerna daquel episodio latexaba, ademais, o descontento polas elevadas taxas de paro, a corrupción, o desmantelamento da educación e da sanidade pública… Recordo carapuchas, coches a arder, ríos de xente. Lino eses días no Xornal, que informou con solvencia do que estaba a acontecer nese maio grego, como o chamaran algúns, aínda que era case Nadal. A presenza naquel escenario dun medio galego, un novo medio de comunicación impreso, tiña, para min, un sentido pleno pois, como moitos na altura, crin que algo importante estaba a pasar daquela en Atenas. E por iso había que estar, porque o xornalista -tal era entón a miña idea- debe estar onde pasan as cousas e ser quen de relatalas.

Hoxe o medio que acolleu aquelas crónicas non existe, aínda que o xornalista -a persoa que o contou- si segue a traballar. Paréceme un dato substantivo, en certa maneira esperanzador. Porén, advirto no percurso vital de Xornal de Galicia -definitivamente finiquitado, tamén na súa edición dixital- un paralelismo abraiante con esa Grecia que agora está a piques da creba, aqueixada polos mesmos males que indignaron a súa xente hai case 3 anos. Pero non só Xornal. O resto dos medios de comunicación galegos camiñan, con paso vacilante e viejuno, cara ao mesmo outono grego que estes días cobre de follas amarelas todas as redaccións galegas.

Afirmar que o futuro é dos xornalistas semella hoxe, así formulado, un puro sarcasmo. Pero hai unha evidencia que se sobrepón ao vaticinio catastrófico arredor da nosa estrutura mediática: desaparecerán as cabeceiras, as televisións, as radios, pero non desaparecerá quen fai xornalismo, non quen escribe nos papeis, non que conta historias, cando lle deixan contar historias, non quen pon a súa voz, a súa cara, o seu estilo, a súa ironía, a súa opinión, os seus erros tamén: será noutro soporte, noutro contexto, nunha estrutura cooperativa ou asociada, como freelance, a través das redes sociais, en papel ou en pantalla táctil. Pero será.

EREs, despidos, precariedade laboral extrema, asfixia gobernamental localizada, descrédito dos medios públicos e privados, pánico tecnolóxico, mudanza no modelo de negocio, desconcerto empresarial, queda da publicidade e das axudas institucionais… Todo iso sabémolo. E sabemos tamén o que vén pasando. As empresas de comunicación esqueceron cal é o seu capital principal: a xente que traballa para eles. Ao sacrificaren os xornalistas sacrifican tamén o seu futuro como empresa, anúlano. Que son hoxe, xa que logo, as cabeceiras, a prensa? Carcasas desposuídas de entidade, redaccións decapitadas, restos analóxicos ou dixitais do que un día foron. Quen quere iso? quen busca información onde non hai xa case informadores e os que restan morren de inanición? quen vai ir ao rescate da información, dixen información, alí onde medran sen control a banalidade, os tópicos, o surrealismo, a rumoroloxía, a publicidade burdamente encuberta, o alleamento, a manipulación política e o autobombo? quen quere iso? Porque iso é o que se ve, pousemos onde pousemos a mirada.

O que agora se dá en chamar poder brando (o poder de atracción, de seducir, de convencer…) é no que se amosan claramente deficitarios os medios de comunicación. Os xornalistas, en maior ou menor medida, son os portadores dese poder. Moitas e moitos deles aínda son quen de encriptaren algo desa enerxía por entre as páxinas dun periódico, nun total de televisión, nunha reportaxe radiofónica. Non todos, claro. Hai quen lonxe de seducir espanta, pero mesmo un espantallo ten paxaros que lle fan as beiras, un público. A rede acolle os demais, electróns solitarios á procura dun espazo propio, boureando arredor da crise global e profesional, nun complexo e aínda difuso diagrama de blogues, portais e webs alternativas que debuxan un futuro tan real como virtual para o oficio da información.

Nada vai solucionar, por outra  parte, a adaptación cosmética ao que aínda alcumamos novas tecnoloxías. O debate xa afarta, pola súa esterilidade e curtopracismo. Un IPad é unha maquiniña admirábel, non moito máis. Twitter é un efectivo sistema de alertas, unha ferramenta utilísima, un polvorín orgánico, sempre en movemento, un berce de trending topics, un xeito de espallar viralmente a información. Pero é unha rede… debe levar algo dentro, coma todas as redes: un peixe, o que for ao que lle botar o dente ou a man.

Dispor dunha versión para iPad, colgar tweets coma quen colga roupa nun tendedeiro ou ter un perfil en Facebook con máis amigos que Roberto Carlos non é estar no presente nin no futuro. É algo, no fondo, irrelevante. Porque o futuro do xornalismo é, paradoxalmente, algo moi antigo cuxa esencia é inmorrente: contar o que sucede, o que nos acontece, con rigor e responsabilidade, no soporte que faga falta, con estilo, cunha visión persoal que nos reconcilie coa realidade, algo que comprometa o noso pensamento sen aborrecer o noso ánimo, que entreteña sen banalizar, algó próximo pero con alcance, algo que vibre… Quen debería facer iso hoxe, seguramente, está na rúa pensando de qué vivir mentres os dinosauros mediáticos lamben as súas feridas ou choran pola súa inminente extinción no seo deste fermoso e patético outono grego.

7 Respostas to “O outono grego dos medios de comunicación (ou as cuitas dun xornalista galego)”

  1. Inés Setembro 22, 2011 ás 9:21 PM #

    Ogallá o teu discurso callara nas dúas partes: os empresarios que esqueceron cal é o seu principal capital (é que por iso nos levan a unha morte segura), e os xornalistas que quedan e morren de inanición (e que parecen estar promovendo un suicidio colectivo). En todo caso, é alentador poder reflexionar sobre unha base de optimismo.

    • franplorenzo Setembro 23, 2011 ás 12:22 AM #

      Inés, se non lle botamos nós un algo de optimismo daquela estamos perdidos.😉 Gostei moito desa fotografía que recolle a protesta dos xornalistas libaneses, co bolígrafo en alto, como unha exclamación ou unha arma, perdón polo tópico, cargada de futuro, como a poesía. Unha aperta

  2. frenchchou Setembro 22, 2011 ás 10:17 PM #

    Tan certeiro que espanta. Bravo!

    • franplorenzo Setembro 23, 2011 ás 12:24 AM #

      traballo de campo, compañeiro😉 unha aperta grande e animosa

  3. Miguel Tesouro Setembro 23, 2011 ás 6:22 AM #

    Oxalá todos os xornalistas tiveran o orgullo e a responsabilidade que reflictes co teu texto. Parabéns.

  4. Carmi Setembro 23, 2011 ás 12:09 PM #

    Escribes tan ben que dan ganas de chorar. De pena polos talentos perdidos e malgastados, de impotencia polos que non entenden de que vai a cousa, de ansiedade esperando que veñan tempos mellores, de pánico a que non veñan e de melancolía polos vellos tempos, que a estas alturas non sei xa se eran mellores ou peores, porque en calquera caso xa se estaba xestando o que hoxe temos. O único bo daqueles vellos tempos é que éramos máis novos e con máis folgos para soportar o que nos viña enriba.

  5. Abisinio Lopes Setembro 23, 2011 ás 8:26 PM #

    Maravillosa reflexión. Penso como Carmi tantos talentos perdidos e malgastados e eu engadiría mal pagados.

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: