O meu co galego é amor

23 Jan

Gravado de armadura de Viollet LeDucO dato é insubstancial pero vén ao caso para o que quero contar. Eu empecei a falar galego, a lingua que era a miña sen eu o saber, a tarde antes de cumprir os dezaseis anos. Lembro que Estados Unidos invadira Panamá ese mesmo día e que asociei aquela acción bélica, cruenta e colonialista, cunha outra batalla, persoal, que para min principiaba nese momento nas aulas do Instituto Santa Irene de Vigo. Falar galego, naquel contexto urbano e incribelmente alérxico ao idioma deste país, non era proba ningunha de valentía, nin sequera de compromiso político, senón máis ben de excentricidade incomprensíbel. Por sorte a verba friqui non adquirira a súa dimensión actual así que fiquei sen o apelativo que buliría na cabeza da maioría das miñas compañeiras e compañeiros ao testemuñaren a miña súpeta mutación lingüística. “Pero, ¿éste friqui, hablando gallego…?”.

Falar galego, para min, foi como ir á guerra, falo en serio. Pero unha guerra das de antano, unha contenda medieval. O idioma era a a miña armadura. Protexíame tanto como me abafaba, dábame fachenda e seguridade. Pero á vez afogábame co seu peso desconsiderado. Para un rapaz de quince anos era moi difícil respirar con ese elmo perpetuamente sobre a cabeza. E foi daquela que din en pensar que ese sacrificio non era máis ca unha proba de amor. Amor doente e torturado, pode ser -froito da inoculación na miña alma dos principios católicos da escola primaria- pero amor ao fin e ao cabo. Mellorar a calidade dese romance, alimentalo, facelo medrar, compartilo de xeito construtivo, contalo a quen o quixo escoitar, foi, desde entón, un motor de min mesmo. Se se me disimula a rima interior: “O amor é o motor”. E aínda o é.

O amor, é verdade, nunca se impón e formúlase raramente na forma verbal do imperativo. Pero aprender a querer e a amar é o que facemos durante a vida toda. Amamos aínda máis o que escollemos por nós mesmos, non o que alguén nos impuxo. E a lingua galega obrigounos a moitas e a moitos de nós a esa elección. Velaí a orixe do noso orgullo e da nosa querenza. Quen non amou nin sabe como amar é digno de dó. E é por iso que cando sinto chegar, polo horizonte deste atribulado tempo noso, á brigada de demolición da lingua galega -a que, con Núñez Feijóo como destacado paladín, opera nos gobernos, nas rúas, nas escolas, nos xornais, nos xulgados, nas empresas…- sinto, por sobre a carraxe, o odio ou a indignación, unha sensación de mágoa que, menos mal, porque parvo non son, nunca chega a cristalizar en compaixón. Sinto pena deles, porque odian o galego, porque non o saben querer, pero non compaixón. Ninguén sente compaixón polos psicópatas, polas persoas/gobernantes incapaces de amosar empatía ou de ter remordementos polas súas accións. É o caso.

Ilustración tirado do blog da Biblioteca Sarmiento do IES de Curtis

Non penso facer do meu amor polo galego unha relixión, moito menos un motivo para o celibato. Pero sei que cando todo falla ao redor sempre podes virar o rostro cara ao teu idioma e dicir: “ah, estás aí…”. Isto tampouco non o comprenderá nunca Núñez Feijóo, o que non dubidaría en levantarlle as saias a Rosalía e berrar diante dos seus amigotes: “Mira, no lleva bragas..!”. Iso, ou chantarlle unha bandeira de España diante do seu retrato, na Casa Museo de Padrón, tanto me ten a ofensa.

Quería rematar con dous documentos arredor deste excurso sobre o amor ao galego. Un deles é un texto de Eduardo Moreiras, extraído dun singular e alucinante libro, Follas de Vagar, un seu diario literario que reeditou A Nosa Terra en 2009. O texto fala dunha moza doente, que volve á casa para morrer. Non vos riades, que o conto é triste:

Viña de servir en Barcelona, moi maliña. Cando se sentou na cociña, deixou que lle entraran ben polos ollos, polas orellas, pola pel aberta, as mensaxes da fala que devecía ouvir, pouquiño a pouco foi sentíndose mellor. Sentía unha fonda ledicia, escoitando as verbas aquelas que soaban tan ben, as verbas fermosas ditas á beira do berce. Non que foran nada. Prosmeiradas. Pero, tras a sinxeleza, atinaba co rumor da canle onde a lingua se nutre. O seu ser doente fíxose claro como o día, e percorríano, dende a alma deica os ollos, estremecementos que, de non voltar á casa, xa non volveria sentir.

-E logo, tesouriño, vas beber ista cunca de leite?

-Si…

-Anda, que é da Morita e sentarache ben.

-Fala, mamá, fala. E deixa a porta aberta, que tamén quero ouvir falar a papá e aos nenos e a Liberata.

Unha semana despois, a rapaza finou. Era polo San Xohán e quería ir á festa co vestido novo que mercara en Barcelona.

Como non era a miña vontade rematar así, cun velorio emocionado pero tristeiro, quería compartir aquí unha desas probas de amor polo idioma deste país, que tanto confortan e que tan ben fan. Chegoume este día en forma de vídeo, por aí polas redes sociais, pero semella que viña do futuro. Filmouse en Paradela, Teixeiro, en agosto de 2012. Fai parte do Projeto Não Lugar. A realización é de Tiago Pereira e a produción de Aitana Eanes, Davide Salvado e MPAGDP. Os cativos son Os Fillos de Pepa A Loba, Iván, Diego e Cristian, e póñenlle voz e corazón a todo isto do que aquí falo. Tan pequenos son e xa saben o que é o amor.

(*) A ilustración dos dous reis a se bicaren foi tirada do blog da Biblioteca Sarmiento do IES de Curtis: http://sarmientobiblioteca.blogspot.com.es

21 Respostas to “O meu co galego é amor”

  1. Machin Xaneiro 23, 2013 ás 8:27 PM #

    Ouvir aos pequenos falando galego, e unha deliza, coma nengunha.

  2. Mon Xaneiro 23, 2013 ás 11:02 PM #

    Tamén eu fun un neno urbanita. Roubaronme a miña lingua durante anos ata que tiven o meu Damasco particular tamén xa entrado na adolescencia e tamén en Vigo, no meu caso nos primeiros oitenta. E por xente coma ti que nunca perdo a fe.

    • franplorenzo Xaneiro 28, 2013 ás 7:20 PM #

      Moitas grazas por leres, Mon, e por verte recoñecido nese retrato. Apertas!

  3. Lourenzo F. P. (@lourenzofp) Xaneiro 23, 2013 ás 11:34 PM #

    como a vida mesma, en Vigo era así, en Ferrol non che era millor. Gostei

  4. Diego Taboada. Xaneiro 25, 2013 ás 7:52 PM #

    Gustoume moito, Fran – ¿ podo tutearte? – pero, perooo, leches, que non me convence de todo, coñe🙂.

    E non me convence polo seguinte : porque ese amor e/ou “incomprensíbel excentricidade” que sintes polo galego – eu sinto eso por moitas cousas, non só polo galego, e supoño que ti e moitos máis tamén -, non tendo o seu cerne no compromiso político, tarde ou cedo, no día a día, maniféstase como unha “incomprensíbel excentricidade” que causa moito conflicto – político e cotiá -.

    Apertiñas.

    • franplorenzo Xaneiro 28, 2013 ás 7:19 PM #

      Ola Diego, creo que non entendo moi ben o que dis, Non nego que na decisión de falar galego non houbera, pola miña parte, un compromiso político implícito, mesmo inconsciente. Todo é político, en realidade. anque un non queira. Ao que me refiro, en plan retrospectivo, é a como o percibían os meus compañeiros na altura, non agora. Que eu falara galego considerábano unha “incomprensíbel excentricidade”, sobre todo porque só dúas persoas que eu lembre falabamos galego en todos os cursos de bacharelato. De todas maneiras, no horizonte normalizado do idioma deste país falar galego non debería ser síntoma de ideoloxía ningunha. Agora éo, por veces, pero non é o óptimo, ao meu ver. Apertas e grazas por ler!

      • Diego Taboada. Xaneiro 29, 2013 ás 3:58 AM #

        Ah, ca!, así muda a leria de carallo😉

        Va benne, Fran, agora entendo. Interpretei que eras ti, persoalmente, o que o experimentabas coma unha “incomprensíbel excentricidade” e non os compañeiros. Interpretado así, enténdote perfectamente, e engado algo máis : incluso nun ámbito rural poden chegar a mirarte con esa “incomprensíbel excentricidade” que ti percibías na cidade, aínda que non con tanta frecuencia.

        En canto ao horizonte “normalizado”, linguísticamente falando, porque socialmente este paisiño está tecido a golpe de minifundio, concordo. Eu prefiro sempre comezar dende a pedagoxía e dar o paso á “política”, ou, cando menos, a unha concepción desta menos anti-erótica que a realmente existente.

        De gracias nada, Fran, é praçer lerte.

        Apertiñas.

  5. Manuel Amor Xaneiro 25, 2013 ás 11:14 PM #

    “aprender a querer e a amar é o que facemos durante a vida toda. Amamos aínda máis o que escollemos por nós mesmos, non o que alguén nos impuxo. E a lingua galega obrigounos a moitas e a moitos de nós a esa elección. Velaí a orixe do noso orgullo e da nosa querenza”, así dito queda precioso, e acabas de definir a experiencia de moitos e moitas que nos recoñecemos nas túas palabras. E aínda máis, e imitando a Novoneira, podíamos sumarlle o “a forza do noso amor non pode ser inútil”. Obrigado por un artigo que conecta coas emocións e o sentir de tantos.

    • franplorenzo Xaneiro 28, 2013 ás 7:21 PM #

      Obrigado a ti por leres e visitar este blog, Manuel, Apertas!

  6. astrakan Xaneiro 27, 2013 ás 3:55 PM #

    o amor sempre é doente,,senon só seria pracer. Parabens aos que son fieis ao noso idioma, con razós ou sen elas….. dicia L. Cohen :
    : It is in love that we are made
    In Love we desappear…

    • franplorenzo Xaneiro 28, 2013 ás 7:22 PM #

      O mellor é que para lle ser fiel ao idioma dun nin sequera fan falta razóns. Apertas!

  7. Miguel Xaneiro 28, 2013 ás 10:40 PM #

    Moi bo texto… hai algunha frase que me deixou pensando un bo anaco e reparando no certo do que dis.
    Moi interesante lectura🙂

  8. carlosrocanarede Xaneiro 31, 2013 ás 12:49 PM #

    Fermoso, emocionante e intenso. Por iso identifícome. Tardei máis, decidinme no Campus das Lagoas, no frío e húmido Marcosende. Foi Amor mais diso decateime moito despois, ainda que xa nos avisara Leónidas, nas mesmas aulas que ti pisaches eu deixei as miñas pegadas, de que ese é o motor do Universo.
    Parabéns Fran!

  9. Bernardo Febreiro 11, 2013 ás 11:28 AM #

    O Proxecto Neo saúda este fermoso artigo que desprende humanidade.
    Como se fai para enviar unha mensaxe particular?

  10. María Lourdes Xuño 19, 2013 ás 9:22 AM #

    vexo que non somos “avis raras”, non, somos amantes do propio do que nos pertence. Poder desfrutar de confesións deste tipo agranda as paixóns en tempos onde cada día e máis difícil apaixoarse. Grazas por este momento de lecer. Eu sofren nas miñas carnes o desprezo por teres falado a” língua de Rosalía”, así se expresou un profesor que tiña de Tecnolóxia, que non quiso facerme unha recuperación porque dis que non entendía ese idioma. Quedei sen exame ata que me votou unha mán meu pai. Dende ese momente tomei a decisión de que ninguén e nunca máis me ía impoñer o estrano. Temos tanto que contar, tanto que sentir, tanto que vivir tanto que compartir………

Trackbacks/Pingbacks

  1. O meu co galego é amor | Galego_mv | Scoop.it - Xaneiro 23, 2013

    […] O dato é insubstancial pero vén ao caso para o que quero contar. Eu empecei a falar galego, a lingua que era a miña sen eu o saber, a tarde antes de cumprir os dezaseis anos. Lembro que Estados Uni…  […]

  2. O meu co galego é amor. Un país en lata - Febreiro 10, 2013

    […] O meu co galego é amor. Un país en lata […]

  3. A forza do amor « abuguina - Febreiro 11, 2013

    […] Gustei moito deste artigo de  Fran P. Lorenzo e quería partillalo con todos vosoutros: https://unpaisenlata.wordpress.com/2013/01/23/o-meu-co-galego-e-amor/ […]

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: