‘A noite enriba’: spleen ourensán e metanovela negra

9 Dec

DIEGO AMEIXEIRASDo cansazo, do tedio, desa melancolía inoculada no día a día da cidade, nace ás veces o mellor de nós. Ou quizais non o mellor pero si unha vontade construtiva por superar esa rutina esmagadora e por trascendela. Iso pasaba nos pequenos poemas en prosa de Baudelaire dun seu libro para min fundamental, O spleen de París. E ocorre, doutra maneira, na nova novela de Diego Ameixeiras (Lausanne, Suíza, 1976). O spleen, un spleen ourensán, que converte a Auria de Blanco Amor no Oregón xa canónico de Ameixeiras, sobrevoa A noite enriba (Xerais, 2015), un texto redondo, que é, ao meu ver, unha das narracións máis esixentes do seu autor e unha indagación sorprendente nos límites da novela negra como soporte de certas verdades contemporáneas.

diegonoiteO spleen, ese aborrecemento do que estou a falar, vencélloo sempre co espazo da cidade. Para Baudelaire foi París, non podía ser doutro xeito. Certa inmutabilidade na súa trama urbana, certa repetición mecánica, absurda, dos seus ritmos e fluencias, conducían o poeta ao abatemento. E a poesía, a dialéctica que se estabelece entre o poeta e a realidade que o circunda, é quizais a maneira de superar esa calella sen saída. Versos que son camisas de serpe, restos dunha batalla, froitos da fricción co real. Non facía máis que pensar nesta idea cando devorei as 150 páxinas de A noite enriba, a última novela de Diego Ameixeiras. Pensei na altura que o libro era, en realidade, o produto dun combate dialéctico entre o seu autor e ese spleen ourensán, esa tristura húmida, continental, galega e por iso de calquera parte, eterna.

En A noite enriba Diego Ameixeiras acompaña o seu protagonista, o escritor Ricardo Barros, nese proceso de reasignación da realidade, mediatizado polo spleen. E acho que non puido escoller mellor protagonista ca un escritor en plena crise creativa. Quen mellor ía sucumbir a ese sentimento da melancolía, á necesidade de revirar o tedio, o desencanto, se non un escritor en horas baixas?

Ricardo Barros é o herdeiro natural dun outro autor esquecido, Vincent Malone -Vicente Mallón, en realidade-, un mestre da literatura popular, da novela de cordel, que regresa á casa xa no crepúsculo da súa vida, esquecido, minorizado, difuminado nesa trama de Oregón coma un elemento máis, un peón máis do taboleiro, malia toda a memoria que atesoura e o oficio que demostrou. Barros é tamén Malone, a súa extensión. E é Malone quen alenta tamén a resposta definitiva de Ricardo Barros ao seu dilema: a anguria de achar a palabra xusta, a necesidade de escribir, o paradoxo de tirarlles as máscaras á realidade a través dunha ficción. A Ficción.

David.Goodis-1024x808

David Goodis

E quen protagoniza esa Ficción salvadora que deslocará a acción de A noite enriba até as iluminadas avenidas de Filadelfia? David Goodis, un dos grandes narradores, tamén esquecidos, da época dourada do xénero negro nos Estados Unidos. Goodis é o escritor-misterio e a coartada que Ricardo Barros asume para mudar as pontes do Miño polas pontes sobre o río Delaware. Goodis, autor de milleiros de novelas, máquina de produción nas revistas pulp do seu tempo, foi ademais reivindicado polos escritores franceses dos anos cincuenta e sesenta e levado ao cine por Truffaut (Disparen sobre o pianista). É aí onde se fai máis evidente a pegada existencialista de A noite enriba, punto de inflexión, ao meu ver, nun esquema narrativo, común a varios dos seus títulos anteriores, pero que Ameixeiras ultrapasa aquí, con éxito, nas ás da metanovela negra.

Desde ese punto de profundidade filosófica, que non renuncia á axilidade da trama, nin á prosa depurada, nin á brillantez dos diálogos, Ameixeiras logra fundir varios planos de significado na que, como dixen arriba, é para min a súa novela máis esixente e madura. Ricardo Barros convértese nun personaxe desa novela de homenaxe a Goodis, que non avanza como debera, como parece non querer avanzar a súa propia existencia aletargada. Philly fúndese con Ourense, o amor coa morte, a vida coa escrita e, ao fondo, as máscaras resístense a caer. Asistimos a un desafío narrativo: Ameixeiras contra o spleen ourensán. E por estraño que pareza todas e todos, ao final deste libro, parecen resultar vencedores: Goodis, Ricardo Barros, Ameixeiras e, sobre todo, as lectoras e os lectores de A noite enriba.

 

 

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: