Call Me Maybe (Historias de mulleres ao teléfono) – II

8 Jan

beyonce-makeup-why-dont-you-love-me

Un teléfono, unha muller e unha canción. Mulleres que reciben chamadas, teléfonos que non soan, voces que conforta escoitar, palabras de amor, esperas eternas, interferencias na liña… Sempre me sorprendeu, e iso é o que vou contar nesta segunda parte, a teimuda pervivencia de tres ideas-forza, presentes no 90% da produción musical contemporánea arredor do teléfono e da conversa telefónica. O teléfono é a caixa negra do diálogo amoroso. Contén todo o malo e todo o bo, o que se fala e o que se cala. Tamén é unha vía de acceso (e de ascese) cara ao amado ou á amada. O teléfono que soa e que ninguén responde é unha metáfora do abandono. A chamada que encontra o amante, ao outro lado do fío telefónico, é a metáfora da realización amoroso-sexual. E iso é do que falan todas estas cancións, de tres tópicos narrativos moi concretos, que en moitos casos perviven na era dos teléfonos móbiles, o whatsapp e o 4G.

  1. O número de teléfono como chave da felicidade, a clave do corazón, o código secreto que activa a pulsión sexual.
  2. A ansiedade da espera e os problemas de calquera índole (o teléfono comunica, hai interferencias, liñas que se cruzan…) no canal de comunicación, unha representación das dificultades do diálogo amoroso e do cortexo.
  3. A invocación constante ao acto da chamada ( Call me! Chama! Llámame!) que expresa, as máis das veces, a disposición ao encontro amoroso.

Poucas cancións hai sobre o teléfono ou sobre a conversa telefónica que non falen de amor. El non será que todas as cancións falan de amor? Comezamos.

tumblr_lyqid6xaM31qenripo1_500

Carly Rae Jepsen

PRIVATE NUMBER. O teléfono é a chave e o título xa o di todo. A cantante Judy Clay e o cantante William Bell -autor do tema canda Booker T. Jones- gravaron en 1968 este clásico dúo soul que logo sería versionado pola gran Dusty Springfield, ou pola cantante do grupo Texas, Sharleen Spiteri. O retrouso a dúas voces é ben explícito. “So I’m saying, baby, baby, baby/ Let me have your number/ (…) Baby, baby, baby/ You can have my private number“. Fica aquí a versión orixinal.

O intercambio de números telefónicos é o primeiro paso para estabelecer contacto. Carly Rae Jepsen converteu o seu Call me Maybe (Se tal chama) nun canto planetario ao número de teléfono como antesala necesaria dos desexos incumpridos. Hey, I just met you and this is crazy/ But here’s my number so call me maybe (Acabo de coñecerte e é unha loucura,/ pero este é o meu número, así que se tal chama…). Tentar tentouno, aínda que non lle saíse ben, e iso é o que conta.

Private number (Número privado) era tamén o título dunha canción, lanzada en 1985 por un efímero grupo pop, The Jets, de Minneapolis creo, con dúas cantantes/danzarinas na súa proa. O vídeo hai que velo: unha versión low-cost a medio camiño entre Thriller de Michael Jackson, Back to the Future e o Pump Up The Jam, de Technotronic. A letra non defrauda: You have the key/ My private number (Tes a chave/ O meu número persoal).

NON DOU FALADO CONTIGO. O dito, os problemas de comunicación. A operadora que non dá conectado co número, as interferencias, como n’A voz humana de Cocteau, ou o teléfono que comunica. O equivalente ao actual: “¿por qué no me contestas a los whatsapp?”. A espera-delirio da que falou Roland Barthes nos seus Fragmentos do discurso amoroso.

O soul con voz de muller, na súa transición á música disco, ten pescudado tamén nesta liña a través dunha canción moi incríbel de Marie Green. Ela quere falar co namorado pero a voz da operadora, mecánica e desconsiderada, anúncialle: “Sentímolo, este número está desconectado”. Os berros que lle mete á telefonista son para oílos. Sorry, That Number’s Been Desconected.

O teléfono comunica. Un pequeno drama urbano abordado pola cantante chilena dos sesenta, radicada en España, Monna Bell. Tamén unha expresión de celos (Comunicando, comunicando, con quién podrías estar hablando/ tú indiferente y yo esperando/ que no estés al llamarte comunicando, comunicando, comunicando…). A versión de Comunicando que deixo aquí é a da impar cantante cubana Olga Guillot, desgarrada ma non troppo, aínda que tamén Conchita Velasco a cantou na película Festival en Benidorm.

A muller que espera unha chamada, o substrato d’A voz humana, dálle nome precisamente ao tema La voz humana de Alaska y Dinarama, do seu álbum No es pecado (1986).

No soy yo no eres tú enloquecida la lucidez perdí
desquiciada por tu voz maldita indecisión
hoy sí pero mañana no un día sí y otro no

Júrame que llamarás aunque no existas aunque no sea verdad a mí ya me da igual perdí la voluntad

TI CHAMA. Un clásico entre os clásicos. Chaamaaa. Unha invocación, unha expresión do habitualmente negado desexo feminino, que substancio aquí en cancións, coma todas as anteriores e as que veñen, cantadas por mulleres.

O Call Me de Blondie. Non digo máis que Debbie Harry. Superior. Amor puro. A cantante de Nova York tamén lle puxo voz e rostro a outro coñecido tema do grupo, Hanging On The Telephone.

O Call me de Aretha Franklin, unha das máis grandes cancións de amor nunha das máis grandes voces da historia.

Outro Call Me que arrasou en 1987 foi este da cantante italiana Spagna, temazo italo-disco deses que agora fai moita graza bailar nas vodas pero que a min xa me gustaba daquela, teño que recoñecelo, porque era un petardo en potencia.

E quizais o máis clásico, o Call Me da cantante británica Petula Clark, composto por Tony Hatch, que coñeceu mil e unha versións de mulleres (Peggy Lee, Astrud Gilberto, Nancy Sinatra, Shirley Bassey ou Nancy Wilson), tamén unha da cantante catalana Salomé (No te lo pienses y llama/ a cualquier hora me llamas/ y yo estaré para ti…), da vocalista galega Sabela –in a Boqueixón mood– ou do grupo Fresones Rebeldes, que realizou un cover do tema gravado por Salomé. Aquí deixo a versión de Petula Clark nun vídeo moi curioso.

(***) Unha versión en galego, que amabelmente me recorda Carlos Valcárcel, a gravada pola cantante catalana Jacinta, nun EP de temas en lingua galega de 1967, publicado por Edigsa-Galaxia e titulado Jacinta canta en lingua galega. Fica aquí coma emenda de engádega necesaria. Grazas Carlos!

Case me esquecía o Ring, ring (1973) de ABBA nas voces de Ani-Frid Frida e Agnetha. Unha petición de auxilio, unha canción festiva e alegre pero en modo súplica. “O teléfono está alí/ e non soa para min/ Penso: “que pasou/ E onde estarás que non chamas?”). Ring ring, Why don’t you give me a call…

POP E MÚSICA LIXEIRA EN ESPAÑA. Se falamos falamos de todo, de Marta Sánchez tamén, que para iso ten orixes galegas e pasaba o verán en Sanxenxo, no que se coñece como entorno de Viri e Mariano. Había aquela canción, Sola (Con un desconocido), incluída no album Los caballeros las prefieren rubias (1987), con Olé Olé, que pertence á etapa prebélica de Marta.

Ole-Ole-Sola--Con-Un-Desconocido-

Portada do single ‘Sola (con un desconocido)

De prontooo al fiiin/ el té-lé-fó-nó-hóo/ sonaba en el cuarto,/ era una voz desconocida por mí/ aha-ha aha-ha a-ha/ era una voz tan masculina y viril/ aha-ha aha-ha ha ha/ era una voz que proponía venir a mi casa esa misma noochee…“. O señor viril parece que non dá convencido á cándida colexiala súper aburrida -“No insistas más o me convencerás/ y apago las luces…“- pero contra o final da canción semella que o coito se consuma, con aleivosía e nocturnidade. A escuras, iso si, como estipulan o dogma católico e as Esclavas de María. Enriba da cama, cómpre imaxinar esa Trindade, un póster de Miguel Bosé, un de George Michael e outro de Duran Duran, arrincados da Superpop. Sobre a mesa un libro de latín de 3º de BUP.

O de Mecano é un caso singular. Unha voz de muller que cantaba cancións escritas por dous homes, dous señores que case nunca tiñan en conta que a voz era a dela e era ela quen as ía cantar. Nunca, que eu saiba, cederon nun pronome nin lle apearon o tratamento masculino. Os Cano eran os ventrílocuos de Ana Torroja, desafiuzada da súa condición de muller. E así acabou a cousa. No seu primeiro disco, Mecano (1982), estaba esta canción telefónica en toda regra: 254.13.26.

254 13 26
marco tu teléfono
una y otra vez
no lo coge, no lo coge, no lo coge nadie
¿dónde estás maldita?
¡Ponte de una vez!

tutarosasorrecanz

¡Hola Raffaella! Pronto!

Antes e despois de Marta Sánchez e de Mecano estaba Raffaella Carrá, incombustíbel, tauritónica. Esa muller fixo do teléfono un moi efectivo instrumento de penetración social nas capas freáticas máis profundas daquela España anestesiada polo pelotazo, a Expo 92, as Mama Chicho e o “””socialismo“”” felipista de salón. Refírome ao mítico show televisivo ¡Hola Raffaella!

Pero non só iso. Raffaella asinou, anos antes, unha ODA ao teléfono e ás súas consecuencias amatorias, un compendio científico de case todo o que estou a falar: a canción 03456. Sintaxe española alucinatoria (0303456/ Al teléfono espero que llames tú/ Y mientras tú el número lo sabes/ Si quieres tú te lo repetiré/ 0303456/ Y por qué no me llamas qué pensarás/ Que llame yo, que llame yo no lo hare jamás/ Un poco más, un poco más y yo me marcharé), realización estilo Valerio Lazarov, o coro dos pitufos de fondo e un corpo de baile GAY NIVEL LEYENDA.

INDIES E MITOS DA CANCIÓN. Lembroumo Araceli e era un dos temas que tiña eu na miña lista de cancións de mulleres arredor dun teléfono. O He’s On The Phone, de Saint Etienne. A historia vai, se non entendín mal, dunha Academia girl que se resiste a ter unha relación cun home casado. El veña a chamala e ela veña a facerlle a cobra: Some day, some day… (Algún día, algún día…). Un temazo moi bailábel na voz única de Sarah Cracknell.

E seguimos cos mitos. Unha canción de Madonna, iso tampouco non podía faltar. Non fala exactamente de teléfonos, ou si. I Want You é unha canción de amor, unha versión do clásico de Marvin Gaye, que gravou Madonna en colaboración con Massive Attack para o seu disco de baladas Something to Remember. O clip réndelle homenaxe a Telephone Call , un relato curto da escritora e xornalista norteamericana, Dorothy Parker. A peza audiovisual, de 1995, é ademais un tributo a L’amore de Rossellini. Os paseos de Madonna polo cuarto, ou sentada ao teléfono, no tocador, na cama, a planificación das secuencias, a cor… Todo evoca o desespero de Anna Magnani nesa película de 1948. Madonna, Magnani e Dorothy Parker. Case nada.

 

Lady-Gaga-Telephone

Lady Gaga

Outros dous mitos globais gravaron, á par, un tema explicitamente telefónico e un videoclip deses que xeran tantos memes e apropiacións como visitas en Youtube. Millóns e millóns. Beyoncé e Lady Gaga. Telephone. Rollo vamp carcelaria, Thelma & Louise in a trans-queen way. Hipnótico. Iso si, para ver a Beyoncé Knowles falar por teléfono, chorar lágrimas de rímel, fumar, mascar chicle e beber martinis, todo ao mesmo tempo, como só ela podería facelo, hai que pinchar Why don’t you love me.

E despois hai mitos domésticos, pero mitos tamén. Para un vigués coma min, sen dubidalo, Aerolíneas Federales. Hai unha canción que ten que estar aquí, co seu vídeo, Telephone Zombie, o primeiro single do seu novo disco, publicado en 2015. O clip está escrito e dirixido por Roque Cameselle, rodado en Gales e interpretado por Jess Healy e Andrew Turner. A letra di: “Un día voy a quemar tu smartphone, no importa si es un android o un iphone/ Estás perdido no eres un hombre/ Todos te llaman Telephone Zombie… la gente quiere hablarte/ pero siempre estás usando alguna aplicación). Unha divertida crítica pop á adicción ao móbil e ás redes sociais.

 

drake-hotline-bling2

‘Hotline bling’ de Drake

HOTLINE BLING. O rapeiro canadense Drake lanzou a mediados do ano pasado a súa canción Hotline Bling, que alcanzou o nº1 nas listas de medio mundo. O seu vídeo case minimalista, publicado en outubro, e un singular xeito de bailar deron pé a centos de lecturas críticas, memes e recreacións nas redes sociais. A letra é o típico exabrupto machista, no que Drake lle pide á súa ex que non zorree pola cidade adiante cando el non está, que antes era boa rapaza e que agora é un putón. Que o chame por teléfono como adoitaba facer antes, cando quería sexo. “And I know when that hotline bling/ That can only mean one thing” (Sei que cando a liña directa soa/ só pode significar unha cousa…). Iso si, a canción, co seu ritmo pousón e algo sincopado, é das que se instalan para sempre na corteza cerebral. O caso é que moitas e moitos advertiron o tufo sexista da letra e naceu unha versión Female Perspective, empoderada, protagonizada por unha muller, Ceresia, que xa rolda os 4 millóns de visitas en YouTube. Un par de pronomes mudados do feminino ao masculino e unha frase definitiva: “I got somebody else, he don’t need nobody else,” di. En resumo, “teño un tío que non precisa de ninguén, Drake, non coma ti…”. Adele xa anunciou que quere facer un remix do Hotline Bling de Drake.

A INDEPENDENCIA. Vou rematar con tres referencias inexcusábeis. De Adele xa falamos na entrega anterior. Do singular que é esa actitude proactiva no marco do secular relato de pasividade e espera no que se adoitou recluír as mulleres. Hello, it’s me.

Mina, porque non podía faltar, porque é unha das miñas cantantes favoritas ever, e porque o seu Se telefonando é unha afirmación de independencia da muller, que por algo foi tan polémica como admirada Mina, en Italia e no mundo. O vídeo -no que Mina parece Maruxa Mallo co seu vestido de algas nas praias de Chile- pertence a unha serie de pequenos videoclips promocionais da marca de pasta Barilla, que a cantante de Cremona protagonizou para o programa televisivo de variedades Carosello da RAI. Mina vestida e filmada polos máis grandes profesionais da Italia dos sesenta. Awesome!

E acabo con outro mito persoal e unha canción de 1973, Message Personnel, de Françoise Hardy, un verdadeiro tratado amoroso ao pé dun teléfono. Unha expresión do medo, das dúbidas, das incongruencias e das alegrías do amor. “Ao outro lado do teléfono está a túa voz/ e están as palabras que eu non direi..”. Françoise xa non agarda por ninguén. Está de pé, serena. Nin se lamenta nin se entusiasma. E di, co seu fío de voz: “Se un día cres que me queres/ non agardes un día, nin unha semana/ porque non sabes onte te leva a vida/ vénme buscar). (FIN DA SEGUNDA PARTE)

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: