Un rapaz sen aldea, un ninguén

30 Nov
IMG_20151130_105451-01

Aquí, á esquerda, xogando co meu irmán Moisés e o meu curmán Fran, de pé, nuns culumpios de Coia. Nenos non labregos. In a urban-proletarian way. Circa 1978.

A finais dos anos setenta o galego, a lingua galega, a lingua de Galiza, non ingresara aínda nas aulas salesianas de María Auxiliadora, en Vigo. De feito non o fixo até un día do ano 81 ou 82 no que o profesor, coma un xabaril nunha exhibición de louza chinesa, botou as súas desconsideradas gadoupas sobre a finísima porcelana do idioma. Mesmo eu, cativo de adestramento urbano –que practicamente só lle oíra falar galego á señora de Beade que fregaba o portal da nosa casa, ás mulleres que vendían o peixe na praza de Abastos, a algún amigo de meu pai e nos veráns de Corrubedo–, souben recoñecer todos os erros e os castelanismos de alta radioactividade que aquel irmán palentino ía deitando nas súas leccións maxistrais de gallego; a proba de que os cativos que medran neste país levan o galego incorporado de serie, inscrito nalgún recanto do seu corpo: unha aprendizaxe case osmótica que moitos papás e mamás teiman en negarlles aos seus pequenos, non vaia ser que ese galego, aprendido e aprehendido, contamine o perfecto castelán que se practica aquí, en Galiza. Te va buena.

Seguir lendo

Advertisements

Argumentos para a independencia

24 Set

“Estoy convencido que los catalanes también quieren seguir siendo los propietarios de los Caminos de Santiago y de la Catedral de Santiago y de las Rías Gallegas porque de la misma forma que nos gusta la Costa Brava a los catalanes les gusta (sic) las Rías Gallegas”.

Alberto Núñez Feijóo, Presidente da Xunta, nun

vídeo para Societat Civil Catalana, a coro con Susana Díaz.

Seguir lendo

O affaire Zapata

15 Xuñ
rafael_hernando_558

Rafael Hernando, que inxuriou as vítimas da Guerra Civil e ás súas familias.

Un par de reflexións ao fío do affaire Zapata. Quen alenta e orquestra esta campaña contra Manuela Carmena e o movemento cidadán Ahora Madrid –Guillermo Zapata é un mero instrumento, iso parece obvio-, non está preocupado pola incidencia que un chiste entrecomillado poida ter na dignidade das vítimas do Holocausto. Estes indignados señores e señoras que agora claman ao ceo por unhas brincadeiras de pésimo gusto son os primeiros que banalizan o Holocausto, ao compararen calquera resposta democrática co Horror máximo dun xenocidio. Carmela Silva, a tenente de alcade de Vigo, cando tildou de “nazis” aos activistas de Coia ou María Dolores de Cospedal ao cualificar os escraches de “nazismo puro”. Banalizar o nazismo, a excepcionalidade da súa barbarie, e facelo desde o poder e contra a cidadanía, é pior que facer chistes de xudeus, ao meu ver. Seguir lendo

‘Cabalos e lobos’ / Toma 4

26 Mar

grises2Velaquí deixo o derradeiro dos catros book teasers de Cabalos e lobos. Música e imaxe evocan un dos episodios que quixen narrar no meu libro e que divide a novela en dous: a folga xeral na industria viguesa, en setembro de 1972. Iso fai parte da miña memoria familiar e persoal, tamén da memoria da miña cidade. Por iso a sinopse do libro di, na súa primeira liña: “Vigo. Setembro de 1972. Paula acaba de atravesar unha cidade tomada pola policía franquista e colapsada pola folga“. Escribín esa pasaxe coa música de David Bowie na cabeza (Starman, a canción que acompaña o vídeo é xustamente de 1972) e ao lombo dos versos do poemario de Helena de Carlos, Vigo (Galaxia, Dombate, 2007). Se digo que teño devocion por esa autora, pola súa obra e por este libro digo pouco. Os versos seus foron a miña máquina do tempo e do espazo, o lugar no que ficaba apreixada unha lembranza, vivida nun nivel de consciencia anterior a min mesmo, pero que estaba alí, agardándome, dun xeito case milagroso. “Era sector naval,/ lume nas prazas, descargas, pasos cortados,/ a nidia conciencia do ano setenta e dous/ e a construción, rúas medrando no confín das verzas,/ nós xogando ao balón no medio do día”. Grazas Helena!

Ao final do vídeo veredes a data de publicación da novela, Abril 2015, impresa sobre as imaxes da policía reprimindo unha manifestación. Semella unha translación temporal perfecta até un día coma o de hoxe no que o Parlamento español aproba esa Ley de Seguridad Ciudadana (sic) que nos devolve a aquel 1972 dos grises e da Policía Armada. Cunha pequena diferenza, á violencia policial de entón súmanselle agora as multas disuasorias para segar a liberdade de expresión e uns métodos de represión da mobilización propios dunha ditadura de pesadelo orwelliano. O meu libro, se un comité de censura non o impide, por atentado contra a moral e as forzas da orde, chegará ás librarías a partir do vindeiro xoves 16 de abril.

‘Cabalos e lobos’ / Toma 3

19 Mar

cabalos_e_lobos (1)

Un concepto atravesa de principio a fin Cabalos e lobos: o espazo e a súa maneira de delimitar a existencia das persoas. Hai outra idea, a de que as cidades nos habitan ao tempo que nós as habitamos. Cifrei en Vigo esas reflexións e nun lugar concreto, Gran Vïa nº2, o edificio Albo, A Rápida, unha rara xoia do racionalismo galego que leva a sinatura do gran arquitecto vigués Francisco Castro Represas, ao que aquí se reivindica expresamente. Gran Vía nº2 é o edificio no que viven os Beckmann, os protagonistas da novela, e tamén o que, coa súa presenza espectral, atravesa/penetra, coma unha columna vertebral ou unha frecha de pedra, o corpo dese atleta que cae nas tres fases dunha fotografía antiga. Ás veces un acerta cando toma unha decisión, e eu acertei cando lle pedín a Roi Fernández, deseñador e músico, que se encargase da portada de Cabalos e lobos, portada que agora publico por primeira vez. Explico por que. Seguir lendo

‘Cabalos e lobos’/ Toma 2

12 Mar

zurliniSorprenderíame que alguén considerase Cabalos e lobos unha novela de guerra. Pero si o é dalgún xeito, desde un punto de vista íntimo. Sobre todo da II Guerra Mundial, vivida desde Vigo, un enclave alleo á contenda, aínda que non fose así con exactitude, e no seo da nutrida e influente colonia alemana da cidade. Bombardeos, refuxios antiaéreos, batallas, desembarcos, soldados, espías, campos de concentración e unha reflexión implícita sobre a derrota e a destrución (Sebald mediante) e as actitudes que delimitan o comportamento humano no medio dun conflito bélico.

Viaxei aos lugares dos que bebe o libro: Lübeck, no Báltico, a cidade de Thomas Mann e tamén berce da familia protagonista, os Beckmann; o porto de Hamburgo, conectado con Vigo polas principais liñas transatlánticas do século XX; e o campo de concentración de Neuengamme. Era necesario. Pero esa viaxe física apenas tería valor sen o concurso doutras dúas viaxes paralelas: a que me levou pola documentación daquel pasado de lume, bombas e barbarie e, sobre todo, a viaxe músical. A música foi a que conseguiu devolverme a todas as épocas das que tiven que escribir: o meu túnel do tempo, o cabalo de Troia que me permitiu entrar, por min mesmo, no relato que quería contar e no magma da historia europea dese momento. Seguir lendo

‘Cabalos e lobos’ / Toma 1

5 Mar

okitsfictionHai un ano, por estas datas, estaba rematando de escribir unha novela que decidín titular Cabalos e lobos, unha metáfora que exemplifica as actitudes humanas en tempo de conflito e que fala tamén do que hai de salvaxe e tempestuoso en todos nós. Envexo profundamente aquelas escritoras e escritores, coñezo varios, que son guiados polos seus personaxes até a consecución dos seus obxectivos na narración. Non foi o meu caso. Eu diría que tiven máis ben que turrar deles, da súa perplexidade, dos seus medos e dúbidas, que tamén eran as miñas, até concluir o libro, nun estado anímico moi similar ao das heroínas románticas, que deitaban bágoas de desacougo sobre a tinta fresca do seu cálamo. Esaxero. Gústame esaxerar. Recordo, iso si, aqueles días de marzo contemplando o amencer desde esta mesa, e sentado no ordenador, polas noites, fumando Marlboro e ceando fideos chineses, en plena crise dos corenta, como me recorda un amigo. Aquel era o episodio final dunha carreira de fondo que agora, coa publicación do libro, pon fin a catro anos de traballo. Seguir lendo

En galego, correztamente

18 Nov

A precariedade laboral converteunos a moitas e a moitos en seres que camiñan á par dun curriculum vitae en perpetua transformación. Eses c.v. tamén chega á rede, e alí, en Internet, permanecen accesíbeis a todo o mundo. O outro día batín, cuestións de traballo, co quilométrico curriculum vitae dun insigne catedrático da Universidade de Santiago, e no apartado dedicado aos idiomas isto foi o que achei. Seguir lendo

As nais de todas as series

20 Out

Neste 2015 cumpriranse trinta anos das primeiras emisións da Televisión de Galicia. Aquel lonxano 1985 representou, coma quen di, o ano cero da produción audiovisual galega adulta, o comezo da industria da dobraxe con selo autóctono pero, sobre todo, o da formación e fidelización dun público propio, que facía seus certos códigos, secuencias e expresións que xa forman parte da memoria visual colectiva dos espectadores galegos . Naquel big-bang das series estiveron, sobre todas as demais, tres producións internacionais que acadarían a categoría de clásicos: ‘Dallas’, ‘Magnum’ e ‘A Escrava Isaura’. Seguir lendo

A implosión do 17 de maio (Filgueira Valverde, O Escuro Mediador)

7 Xul
FRAGAFILGUE

Alumno e profesor, Fraga Iribarne e Filgueira Valverde

Ten unha historia centenaria de resistencia e mágoas e é o emblema de oficialidade nun país no que as institucións propias foron prohibidas ou abaixadas no seu rango. Aínda que naceu alén do mar, a Real Academia Galega é unha peza clave na construción do discurso da nación e dos seus símbolos. Paco del Riego ideou para ela o festexo único do Día das Letras e a autoridade da RAG -cifrada en ditames ou recursos xudiciais- foi, en ocasións, o único escudo efectivo contra o que bateron os ataques e agresións ao idioma de Galicia por parte de quen tiña a obriga de defendelo. Por todo iso, porque Academia foi quen de participar no empoderamento dun pobo e dunha cultura desprovista de case todo, é facil querela e respectala.

Ocorre que ese carácter case excéntrico, a abstracta empatía que xera en nós tal asemblea de sabios e contadas sabias, foi caíndo, de a pouco, froito de escleroses, miserias, misoxinias e persoalismos varios. Lamentábeis batallas de egos, rancores, saúdos negados e demais irrelevancias converteron o plenario, aos ollos da xente, nunha opereta decadente, de reseso clasismo, anquilosada no seu machismo e desconectada da realidade. Esa é a percepción que agora opaca calquera dos seus logros. Dedicarlle o Día das Letras Galegas de 2015 a José Fernando Filgueira ValverdeO Escuro Mediador, así me gusta chamarlle- supón un chanzo máis nese proceso de desconexión e alleamento.

Seguir lendo