2013: Doar, abortar, sobrevivir e amar (en tempos avoltos)

23 Dec

Pois así como as mulleres
da lingua pasan ás mans
poden da guerra de pluma
a paus de morte pasar.

(Manuel Pardo de Andrade, Rogos dun gallego, 1813)

eudecido

Do meu corpo, eu decido!

Sospeito que 2013 será sinalado no libro de batallas do futuro como o ano da Regresión Definitiva. Nada indica que o 2014, centenario da I Guerra Mundial, vaia ser mellor. Poida que se cumpra ese vaticinio lúcido de Rafael Sánchez Ferlosio: “Vendrán más años malos y nos harán más ciegos”. Pode ser. Os elementos para que ese agoiro tome corpo están aí. Reedición do capitalismo máis salvaxe, promoción e radicalización das desigualdades, corrupción e descrédito das institucións, eliminación dos piares do estado de benestar (sanidade e educación pública), bancarización dos gobernos, recorte extremo de liberdades e dereitos e rexurdimento da cruzada relixiosa nacional-católica española, a mesma que se organizou até os anos 80 do século XX en redes mafiosas de subtracción de nenos, a que nunca pediu desculpas pola súa connivencia coa ditadura franquista e a que prosegue na súa tentativa descarnada de inocular o dogma en escolas, hospitais, consellos empresariais e órganos de decisión gobernamental. Con éxito. Non falamos xa da confusión entre o poder político e relixioso, nin sequera da asimilación efectiva e global de ‘valores cristiáns’ como a austeridade, o sacrificio e a resignación…. senón da superposición flagrante do ideario católico máis extremo (Opus Dei, Lexionarios de Cristo, Neocatecumenais, grupos autodenominados ProVida, Foro de la Familia, HazteOir, Red Madre) sobre o principio da aconfesionalidade do Estado, consagrado na esmorecida Constitución de 1978. Feijóo deu boa mostra dese intencionado barullo ao cualificar o sistema sanitario galego de “tan público” como a Catedral de Santiago.

santooficio

Inquisión para todas

Tal confusión, insisto, non é accesoria, porque determina as políticas que sufrimos. A xerarquía eclesiástica -homófoba, patriarcal e radicalmente clasista- é a que impulsa, con efectividade, a segregación nas aulas, a promoción da materia de relixión, a simboloxía cristiá en contextos civís, a defensa ultra da maternidade ou a reducción pavorosa das axudas para infectados por VIH. Falarei doutro centenario, bicentenario mellor dito. O da publicación de Rogos dun gallego, un opúsculo en verso, asinado polo liberal Manuel Pardo de Andrade en 1813, e que tiña como fin denunciar os abusos cometidos polo Santo Oficio, solicitándolles aos redactores da Constitución, reunidos naquel tempo en Cádiz, a súa supresión. A Real Academia Galega acaba de publicar na súa web o facsímile desta obra, cun estudo preliminar. Un paseo por eses versos revela que a orixe de moitos males de hoxe aniñan nese pasado non tan lonxano.  “Os frades sigan a regra/do seu santo fundador,/e deixen a quen goberna/os estados e as nacións” ou “Se así o fan, irá ben todo,/pero doutro modo non;/pois non queremos que os cregos/traten máis que o que é de Dios”, ou  “Nomade, nomade cregos/por deputados, que nós/vos faremos coñecer/cal é a vosa obrigación”, ou xa no final “Na igrexa vos escoitamos,/mais fóra da igrexa non,/pois as causas deste mundo/non son feitas para vós”. O mesmo na Galicia de 1813 que na de 2013. Seguir lendo

R-E-S-P-E-C-T (‘Luar’, a gaita e os gardiáns da tradición)

16 Dec
DENISDENIS

Denis, á dereita, deféndese como pode perante o xurado de Vai de gaita

É síntoma de idade provecta, eu ben o sei, ou produto dun proceso de decantación emocional e intelectual que me conduce, de maneira inminente, á corentena. O caso é que todos os males políticos, sociais e vitais que anubran o noso presente -porque o noso presente está anubrado diga o que diga a eufórica estupidez de Gadis- acabo, ultimamente, por resumilos nun mal global, que é a falta de respecto. Se reparo ben decátome de que son as graves faltas de respecto (profesores homófobos, agresores da lingua galega, sexistas, machistas, xerarcas políticos e eclesiásticos) as que me obrigan a envorcar a miña indignación neste sacrosanto lugar. Desta volta, sentín esa indignación, a falta de respecto da que falo, na emisión do venres pasado de Luar e do seu concurso Vai de gaita. O fenómeno Luar é demasiado polisémico e complexo como para analizalo en catro parágrafos, pero si me gustaría deixar aquí uns apuntamentos sobre o proceso sumarísimo ao que se someteu a un concursante, un rapaz de Verín, Denis Rodríguez, que participou no concurso de Televisión de Galicia cunha gaita das denominadas marciais (cunha morfoloxía asimilada á das gaitas escocesas). Seguir lendo

Violencia e colaboradores necesarios (O caso do homófobo Domingo Neira)

27 Nov

homofobiaPor sorte no idioma de noso, o galego, non contamos coa palabra ‘hombría’ así que vou facer como que non entendo o seu significado. Realmente non o entendo, nunca comprendín que determinado xénero ou opción sexual conlevara, intrinsecamente, unha serie de valores morais, capacidades, vicios ou virtudes. Niso quixeron e queren aínda adestrarnos. Niso traballa o neo-nacionalcatolicismo do PP, a publicidade, os medios de comunicación e a linguaxe sexista,  co refrendo dos dicionarios de todas as academias, tamén o da Real Academia Galega. Na idea de que as mulleres son sumisas, dependentes, maternais, astutas ou envexosas. E que os homes somos fortes, impulsivos, nobres, afoutos e sen voltas. Esa taxonomía, tan irracional e perversa como efectiva á hora de inmobilizar os desexos e aspiracións de varias xeracións de cidadáns, é unha expresión moi depurada de violencia, traballada durante séculos pero aínda hoxe singularmente efectiva. Cando esa violencia verbal, excrecencia de tópicos, prexuízos e actos discriminatorios cotiáns, sobe ao estrado dunha aula universitaria e chega ex catedra a un grupo de alumnos, e polo mesmo á sociedade, a Universidade convértese en cómplice e transmisora dunha mensaxe de odio e intolerancia fóbica. Iso ocorreu este día, na Universidade de Santiago de Compostela. O profesor Domingo Neira García cuspiu desde un atril a súa homofobia. O discurso nin sorprende xa: taras conxénitas, vicio, mariconeo, pederastia, vodas gays e abuso de menores, no mesmo saco… Todo ese lixo verbal intoxicador. Pero isto non ocorreu na rúa, nin sequera nun debate televisivo -deseñado para provocar, exento de rigor e de calquera idea cabal- senón nunha Facultade de Ciencias da Educación da USC. A toxicidade desas palabras esixe unha resposta firme e rápida. E eu propoño expediente sancionador e expulsión. Seguir lendo

Dez de trece (O PP de Santiago e a última cea de Viridiana)

14 Out

The notorious Last Supper sequence in Luis Buñuel's VIRIDIANA.  

Nesta fotografía de familia do Grupo Municipal do Partido Popular en Santiago de Compostela, acabo de marcar cun X vermello os membros que están imputados nalgún sumario xudicial (Premer na imaxe para ampliar). Son dez, de trece, os que teñen algunha causa pendente coa xustiza, entre eles o alcalde, Ángel Currás, imputado pola operación Pokemon. 10 DE 13. DEZ DE TRECE. Hoxe, 14 de outubro, sumáronse sete edís máis do Partido Popular a esta simpática listaxe. A imputación é por un presunto delito de prevaricación, logo de que aprobasen entre todos pagarlle a defensa xudicial a outro membro do executivo compostelán, e do seu partido, tamén imputado. O que se chama un xesto de solidariedade. Quedan tres edís en activo do PPdeG en Santiago de Compostela, 3 DE 13, TRES DE TRECE, sen imputar, polo de agora, nun sumario xudicial.

Tiña a tentación de equiparar o retrato do grupo conservador co d’A Última Cea, de Leonardo da Vinci, pero ben mirado a instantánea que estas señoras e señores lle ofrecen á cidadanía da capital de Galicia é a da Última Cea de Viridiana, o filme de Luis Buñuel. Surrealismo e despropósito. Unidos arredor dunha mesa, poñéndose as botas no seu festín blasfemo e burlándose de quen os votou e de quen non os votou. Só quedan tres e a festa será completa.

O día despois das tetas ao vento

10 Out
obamapaa

Velaí as esperanzas de Occidente

Se xa o dixen noutro lado, volvo repetilo aquí, que non pasa nada. Francisco é o Obama da curia. A expresión da súa alma contrita -toda a vergoña que sente, a compaixón que proclama- é o novo Yes We Can. É sorprendente a adhesión e o entusiasmo que xera ese discurso papal, sobre todo nas hostes laicas e afastadas da práctica relixiosa que integran o meu contexto virtual e real. Moi maliño está o asunto cando calquera palabra é quen de nos abrigar ou confortar. Iso, supoño, é unha proba do desprovistas e desprovistos que andamos. En bolas case. Nus. Coma as Femen, máis ou menos. Seguir lendo

Balada do independentista pobre

13 Set
Lumes na ría de Vigo

Lume de agosto desde a ría de Vigo

Acho que foi alá a principios de xuño que alguén agoirou a desaparición do verán. “Non vai haber verán neste 2013 en Galiza… Agárdanse chuvias en xullo e agosto… Tempo fresco e inestábel…”. Hai pánicos cervais e incontrolábeis e un deles é ese: renunciar, con maquiavélica antelación, aos días de verán; saber que non vai haber sol, que esa promesa de felicidade, que levamos encriptada nalgún lugar do hipotálamo, se esvae grazas ao prognóstico despreocupado dun comando de expertos. Ocorre agora que todas as nosas certezas –case todas– se foron esluíndo até case desaparecer e a predición do tempo meteorolóxico converteuse nunha nova relixión, unha verdade á que se aferrar. Queremos saber algo, estar seguros/as dalgunha cousa, o que for, polo menos do día que vai facer mañá.

Por saúde mental non quixen acreditar nese vaticinio. E aínda contemplando a posibilidade dunhas vacacións abaixo da chuvia logrei extraer unha certeza do medio desa borrasca premonitoria: “Este país arderá, si ou si, pase o que pase, chova o que chova. O lume arrasará miles de hectáreas, arderán os montes outra vez”. De feito pensar que Galiza arderá no verán non é agoiro ningún. É a triste constatación da nosa pobreza, do noso carácter de nación subalterna, colonizada, negada e puteada. Botarlles as culpas á vintena de desalmados que prenden a mecha, no Pindo ou no Xurés, sen cuestionar o modelo socio-económico e as políticas agro-forestais que permiten esta desgraza é como laiarse dos mortos de Angrois sen reparar nos erros de seguridade e previsión que posibilitaron a catástrofe. Cinismo e ineficacia. Culpa e mala fe. Seguir lendo

Cunqueiro, Blanco Amor e a Galician Gay Question

28 Ago
Eduardo Blanco Amor

Eduardo Blanco Amor

No corazón da rúa Marqués de Valladares, á beira do teatro García Barbón, na porta do Hotel Inffinit (o que foi noutrora o Hotel Nilo), unha placa debería advertir: “Aquí se deron a man a morte e Eduardo Blanco Amor“. Foi un 30 de novembro de 1979. O corazón falloulle na habitación do seu Marienbad vigués e levárono nun taxi, “nada de panos polo cristal, por favor”, á clinica do doutor Toscano, no Calvario, onde finou. No outro extremo da rúa, no número 20, fronte a un soar no que foron achados restos de salinas romanas e pegado a un predio racionalista do arquitecto Francisco Castro, si hai unha placa. “Álvaro Cunqueiro viviu e traballou nesta casa de 1962 a 1981″. Máis nada. Dous escritores, dous amigos, unidos por unha mesma rúa, por unha carta de 1949 que expresa unha vivencia común da soedade e por un singular artigo de Cunqueiro sobre a Gay Question, publicado en Sábado Gráfico en 1976; un tempo no que amar a quen un quería era habitar nas marxes da lei e no corazón dos parques, aínda que Cunqueiro non o comprendera. Seguir lendo

Os bos e xenerosos de Angrois

29 Xul

Creo que extraín varias leccións da traxedia do Alvia en Santiago, a primeira delas é o aprezo súbito que lle vén a un pola vida, e o absurdo que se volve todo nun minuto, a vida mesma tamén. Profesionalmente sentín orgullo por moitas compañeiras e compañeiros xornalistas pero tamén vergoña por certas prácticas que lixan o sacro deber de informar; unha mestura estraña de fachenda, reconciliación co oficio e impotencia polo mal que se fan moitas cousas. Ese orgullo púideno apalpar tamén nas conversas que mantiven cos médicos, persoal de emerxencias e enfermaría cos que falei. Hai moitas máis reflexións que, como nos ocorre a todas e a todos, aínda estou tentando dixerir. Pero o que removeu algo en min foi achegarme a Angrois e coñecer algunha da xente que, nos primeiros minutos tras o accidente, acudiu os feridos do 24 de xullo. Este texto sobre eles, e dedicado a eles, foi publicado nas páxinas de El Correo Gallego e fica aquí en testemuña do meu agradecemento e admiración. Seguir lendo

O tempo das mecanógrafas (Un relato de teclas, tinta e mulleres en liberdade)

12 Xul

 MECANÓGRAFA.

¿Qué es eso que suena muy lejos?

JOVEN.

Amor, el día que vuelve.

¡Amor mío!

(García Lorca, Así que pasen cinco años)

Para Carme Vidal, porque estou certo de que nunha vida anterior, inmediata, fomos ela e eu mecanógrafas e amigas nunha escura redacción, cativa de máis para os nosos soños

  Keira-RathboneHai un poema de Lupe Gómez, deses de tatuar no lombo, que di: “A muller/é un cristal/atravesado por/unha patria”. Imaxino eses versos, mecanografados por unha muller, letra e letra, tecla a tecla, sobre unha folla en branco e parafraseo a Lupe: “Unha mecanógrafa é unha muller atravesada por un segredo e por unha historia”. É inevitábel ese fascinio meu por un oficio que propiciou, historicamente, o acceso das mulleres a determinadas esferas de poder negado e que lles franqueou, a moitas delas, as portas da literatura. A mecanografía foi, no seu caso, o grao cero da creación, un paso case inescusábel desde o que, como aínda agora ocorre, demostrar as capacidades e valías propias, sempre con esixencias superiores ás dos homes. Clara CampoamorA mecanografía foi a fronteira de moitas vidas plenas e libres, pero había que chegar até alí. E chegaron moitas, para sobordaren as convencións, as pexas patriarcais e os prexuízos da sociedade. Como Clara Campoamor, a deputada que converteu en realidade o voto feminino na II República española, avogada e política xa na súa madurez, e mecanógrafa moito antes, nunha escura sede ministerial. Ela é un emblema, pero hai centos, miles de exemplos… Lembralas aquí, neste pequeno relato, é un insignificante pero necesario acto de xustiza, en tempos avesos, coma estes, para a igualdade e os dereitos da muller. Seguir lendo

‘Todos os días’ de Alberto Ramos, un retrato da nova mala vida

21 Xuñ

“A vida é uma mistura de coisas que se repetem e de coisas que só acontecem uma vez. O que é estranho é poderem ser as mesmas”

Pedro Paixão, ‘Viver todos os dias cansa’

Houbo un día no que a xente toda ao meu redor se botou a falar de pasta, sen pudor ningún. E eu tamén, que non o fixera nunca. todososdiasÁs veces escóitome falar de diñeiro e non recoñezo en min ao proletario da letra que abandeiraba con orgullo o seu desprezo polas preocupacións pecuniarias. Sei que a precariedade estivo sempre aí, lambendo os pés do xornalismo, turrando para abaixo das súas arelas de dignidade e dos seus pantalóns. Pero é agora cando o subtexto proletario desta profesión nosa aparece na superficie en forma de inmensa mancha de chapapote, que intoxica as horas todas deste mar de EREs, despedimentos, reducións de persoal, descrédito e máis descrédito. Desa mancha, da esclerose dunha idea brillante, do bucle fatal do paro e da sensación de que “xa non hai sitio para ninguén” trata Todos os días, a novela de Alberto Ramos (Sotelo Blanco, 2013), que gañou a última edición do Premio Risco. Seguir lendo