Félix de Azúa contra a miña avoa e a Beleza

11 Apr

A miña avoa Elena no seu posto de peixe, no Mercado do Berbés, en Vigo. Finais dos anos sesenta.

Un día de hai moitos anos entrevistei en Santiago a Félix de Azúa. Apenas recordo nada da nosa conversa, nin sequera o título do libro que motivara a súa visita á capital. Lembro si o lugar, o Café Derby, cabo da pantasma de Valle-Inclán, e unha actitude algo envarada pola súa parte, arraiana do engolamento, pero cordial dentro da distancia. Tamén lembro o aburrimento que en min suscitara o tal señor.  Todo discorría con relativa calma até que lle formulei unha pregunta sobre Jon Juaristi que o extraeu, ipso facto, do seu ser atérmico e insulsísimo. “Home, parece que ten sentimentos..!”, pensei para min. Son case incapaz de evocar o contido desa pregunta pero sospeito que tiña que ver coas críticas que Juaristi, militante do PSOE, recibira daquela ao asumir a dirección do Instituto Cervantes (2001-2004) en plena apoteose do aznarismo. Azúa exaltou alí a súa amizade con Juaristi e eloxiou o talento e compromiso político do ensaísta vasco, en plataformas como ¡Basta Ya! ou o Foro de Ermua. Pola maneira na que se expresou comprendín que estaba diante dun deses intelectuais orgánicos que deostan o ‘nacionalismo’ das nacións que non son a súa, a nación española neste caso. O mesmiño que o seu amigo Juaristi, membro actualmente do Padroado de Honra de Denaes, a Fundación para a Defensa da Nación Española, e autor daquela inefábel tentativa de poñerlle letra ao Himno de España.

A conversa con Azúa rematou sen sobresaltos, basicamente porque podía máis o meu aborrecemento que as ganas de polemizar con el ou extraer algún tipo de conclusión, non digo xa de acordo sobre o particular. Saímos camiñando do Derby. Sorprendeume que nunca estivese anteriormente en Santiago quintanaasí que, de volta á redacción, desviei un tanto a miña ruta para acompañalo até a Quintana. Quería ser testemuña desa sorpresa, sospeito. Ás veces, cando advertimos o abraio espellado nos ollos dalguén, parece que algo desa sorpresa reverte en nós, devolvéndonos á nosa primeira experiencia dese lugar. Así que entramos pola Conga na praza da Quintana, nese xiro teatral e barroco no que a Catedral se revela de súpeto. E alí, diante da Berenguela, da Quintana deserta, do océano de pedra de Santiago, crin que Azúa non estaba a observar o mesmo ca min. Cero entusiasmo, cero implicación, cero graos de todo, case que indiferencia. Pssss. Eu miraba para el estupefacto e pensaba que se un catedrático de Estética podía amosar tal indolencia diante da Beleza sería capaz de calquera cousa.

Llosa-Presley-Azua_xoptimizadax--620x349

Isabel Preysler e o escritor panameño Mario Vargas Llosa saúdan ao novo académico da RAE e celebran a súa “conducta cívica ejemplar”

O outro día, cando escoitei que o agora académico da RAE Félix de Azúa tentaba denigrar á alcaldesa de Barcelona, Ada Colau, mandándoa a vender peixe á praza non me estrañei dese rauto de clasismo e, ao meu ver, tamén de machismo do señor-intelectual-orgánico-conservador. Recuperei do disco duro cerebral aquela mañá sen abraio fronte á Berenguela e a frase de Marguerite Duras na mítica entrevista do programa ‘Apostrophes’ de Bernard Pivot, na televisión francesa: “Arrisquei de máis para entrar na Academia”.

durr

Marguerite Duras na entrevista con Bernard Pivot do programa ‘Apostrophes’ da televisión francesa

Que se pode agardar, repito, dun Catedrático de Estética inmune á Beleza? Porque a beleza é tamén a dignidade, o risco, o compromiso real.

Azúa non quere que as netas e os netos das mulleres que vendían o peixe teñamos agora algo que dicir

Busquei unha fotografía e atopeina. A miña avoa materna, Elena Naveiras Viñas, a vender peixe no Mercado do Berbés, envolvendo unha pescada do pincho coas follas do Faro de Vigo. A foto ule, está viva, e por iso hai aí Beleza. Azúa non quere que as netas e os netos das señoras que vendían o peixe teñamos agora nada que dicir, porque iso é Beleza. Azúa explícalles ás mulleres, sobre todo, que é o que deben facer, onde deben estar, como se deben comportar. Porque unha muller libre, que dinamita o patriarcado dos Azúas e Varón Dandy deste mundo, é Beleza. Azúa defende a indivisibilidade da inexistente nación española porque a vontade dos pobos tamén é Beleza. O drama é que el, despois de tantos libros, rangos, cátedras e honores, ignore aínda o que a Beleza pode ser. Semella unha vida perdida a súa, sen risco, un colapso orgánico definitivo. Quizais o formol da Real Academia Española sexa o lugar máis indicado para conservar e illar ese fracaso.

9 Respostas to “Félix de Azúa contra a miña avoa e a Beleza”

  1. iago lópez Abril 11, 2016 ás 3:04 PM #

    Lendo a entrevista da polémica, paréce-me una terxiversación soster que Azúa lle explica ás mulleres “que é o que deben facer”. Simplesmentes puxo en dúvida a capacidade de Colau para exercer o seu cargo con palabras imprópias de alguén educado. Deixo a ligazón á miña reflexión sobre este asunto por se a alguén lle interesa botar-lle una ollada: http://bailarsobrearquitectura.com/2016/04/05/de-azua-colau-y-la-rae/
    Unha aperta,
    Iago López

  2. franplorenzo Abril 11, 2016 ás 3:24 PM #

    OIa Iago. Grazas polo comentario e por compartir a túa entrada. É opinábel, claro. Pero o feito de que un señor académico da moi masculina e misóxina RAE tente relegar a categoría dunha muller, de maneira clasista, e que a envíe a exercer un oficio que é exclusivo das mulleres é unha expresión dese ‘mansplaining’ que sufrimos a diario. Homes condescendientes, dicindo o que hai que facer, onde temos que estar, desde a súa autoridade masculina, de privilexio, dáme igual que sexa a homes ou a mulleres. Para min é machismo puro e duro, e aínda que non son muller algo me di que podo detectalo.

  3. Alexandre Abril 11, 2016 ás 5:37 PM #

    Vargas Llosa é peruano, nom panamenho -dígoo polo pé de foto.

    Saúde.

    • franplorenzo Abril 11, 2016 ás 5:52 PM #

      Alexandre, é unha ironía pola súa implicación nos papeis de Panamá. De feito ten dobre nacionalidade, peruana e española. Saúde!

  4. María Xestal Vidal Abril 11, 2016 ás 8:53 PM #

    Un moi acertado artigo.
    Os misóxinos non só teñen ese “don” adoitan acompañalos de moitos outros.

  5. Miguel Abril 12, 2016 ás 4:03 PM #

    Tiven a sorte de coñecer a señora da foto e ao seu fotógrafo. Seguro que ela daría unha boa Catedrática de Estética, tan acostumada a que as súas conversas acabasen derivando en discusións sobre a beleza dos seus familiares e amigos. A foto transmite beleza porque é de verdade, e a verdade sempre ten algo de beleza. De Azúa só dicir, falando de verdade, que é un gilipollas. E moléstame que cos meus cartos, que patrocinan a RAE, se manteña a gilipollas. Excelente post, Fran.

  6. Alfonso Silva Soto Abril 12, 2016 ás 9:00 PM #

    Non ven a conto,mais coñecin e esa fermosa muller-peixeira,xa de mais idade…unha das tuas tias ten moito de parecido con ela…mais o meu comentario ven o fio do que dis do RAE e os seus prohomes…non sei si caterva ou nicho de estomagos agradecidos…”la patria se lo agradecera…”.Nos,os de aqui,os que como ti dis temos na retina A Quintana e outras pedras que non esmorecen… sabemos que a beleza esta na humildade de esa muller vendendo peixe e non nas verbas dos fachendosos salva patrias españoleiros…

  7. Costadamorte Abril 13, 2016 ás 5:43 PM #

    A min, da polémica de Azúa e Ada Colau, a que abraioume foi unha crónica que leín na web de “EL PAÍS”, no que citaba uns parágrafos do seu discurso de ingreso na RAE:
    – En su discurso de entrada a la RAE, hizo referencia a algunos de sus comercios de referencia, sin citar la pescadería: “Cuando ustedes tuvieron la bondad de concederme la letra H de esta Academia, no podía yo imaginar que mi vida cotidiana iba a cambiar de un modo tan repentino. A la mañana siguiente recibí salutaciones en la panadería, en el quiosco, en el puesto de frutas y verduras, en el estanco, me felicitaban por la calle los conserjes del barrio, la incansable empleada de Correos e incluso un taxista de los que habitualmente ocupan la parada del hotel me dio un par de cómplices bocinazos”, arrancó su discurso el escritor. -…
    A min pareceume gravísomo, (e moi definitorio do talante do suxeito), o párrafo en cuestión que se cita do discurso de ingreso na Academia… Un pode ter un mal dia e botar a lingua a pacer…, pero un discurso de ingreso na RAE, dende logo nunca é froito dun calentón inesperado, é algo moi elaborado no que o autor tenta dar o mellor de si, e Azúa…, vaia se o dou!… O señorito…, (con voz de tiple estilo Laly Soldevilla), agrdece a viláns e menestrais a reverencia ante o seu encumbramento á Academia!… Usos e fraseoloxía propia do Antigo Réxime!… Para a súa desgraza, só é o ingreso na RAE…, pouca cousa…, non é ser un “inmortal” da Académie française… (sería digna de ver a súa actitude si tal cousa dérase!)… Nestes detalles é onde se ve a categoría moral e intelectual da persoaxe…, (a falta de…, of course!)

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: